راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٣٠ - اقسام بندگان در دوام توبه
امّا در مورد سبب چهارم كه انتظار عفو از خداست درمان آن همان است كه پيش از اين گفته شد وى مانند كسى است كه همه اموالش را خرج كرده و خود و عائلهاش را فقير و تنگدست ساخته و از فضل خداوند انتظار دارد كه او را به گنجى در ويرانهاى آگاه و آن را روزى او كند. امكان عفو خدا از گناهان نظير همين امكان است. و نيز مىتوان گفت: او مانند كسى است كه بيم آن دارد ستمگران شهر او را غارت كنند، و اندوختههاى اموالش در صحن خانهاش باشد و بتواند آنها را در زمين دفن و پنهان كند و اين كار را نكند و بگويد: از فضل الهى انتظار دارم غفلت و عقوبتى بر ستمگار يغماگر مستولى فرمايد كه به غارت خانه من رو نياورد، و يا چون به سراى من رسد بر در خانه بميرد، زيرا مرگ در هر موقع قابل وقوع است. و نظير اينها در داستانها و افسانهها نقل شده و من مانند آنها را از فضل خداوند چشم دارم. اين منتظر امر ممكنى را انتظار دارد ليكن او در منتهاى حماقت است.
پنجم- شكّ است كه كفر مىباشد درمان آن توسّل به اسبابى است كه صدق پيامبران را بر او معلوم سازد و اين امرى است طولانى ليكن ممكن است او را با آگاهيهايى ساده كه در خور عقل او باشد درمان كرد، و به او گفته شود: صدق گفتار پيامبران كه مؤيّد به معجزات و خوارق عاداتند ممكن است يا مىگويى محال است همان گونه كه بودن شخصى در دو محلّ در زمان واحد محال مىباشد، اگر بگويد: من صدق گفتار پيامبران را به همين گونه محال مىدانم بىشكّ او بىشعور و سفيه است و چنين كسى هرگز در زمره خردمندان به شمار نمىآيد، و اگر بگويد: شكّ دارم، به او گفته مىشود: اگر خوراك خود را يك لحظه در خانه ترك كرده باشى و شخصى ناشناس به تو خبر دهد كه مارى زبانش را در آن فرو برده و زهرش را در آن ريخته است و روا بدانى كه او راست گفته باشد آيا از آن خوراك مىخورى يا آن را اگر چه از لذيذترين خوراكها باشد ترك مىكنى، مىگويد: ناگزير آن را ترك مىكنم، زيرا من پيش خود مىگويم: اگر او دروغ گفته است آنچه را از دست مىدهم همين خوراك است و بس و شكيبايى بر آن هر چند سخت است ليكن زود سپرى مىشود، و اگر راست گفته باشد جانم را از دست مىدهم و مرگ در مقايسه با درد محروميّت از خوراك و ضايع شدن آن بسيار سختتر است. به او گفته مىشود: سبحان الله چگونه سخن ناشناسى را كه شايد در گفتار خود غرضى داشته است بر صدق گفتار همه پيامبران با همه معجزاتى كه ظاهر كردهاند و درستى قول همه