بر او چيره گشته و طبيعت پنجم او شده و دست برداشتن از لذّت نقد به سبب بيم از آينده بر نفس سخت و دشوار است، از اين رو خداوند متعال فرموده است: كَلَّا بَلْ تُحِبُّونَ الْعاجِلَةَ وَ تَذَرُونَ الْآخِرَةَ،«١٤» و نيز: بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا.«١٥» گفتار پيامبر خدا (ص) بيانگر شدّت و سختى اين امر است در آن جا كه فرموده است: «بهشت در مكروهات و دوزخ در شهوات احاطه شده است»«١٦»، و نيز: «خداوند دوزخ را آفريد و به جبرئيل فرمود: به آن بنگر، به آن نگريست و عرض كرد: به عزّتت سوگند هيچ كس آن را نمى‌شنود تا به آن درآيد، پس شهوات را به آن احاطه داد و فرمود: برو بدان بنگر، چون بدان نگريست عرض كرد: به عزّتت سوگند ترسيدم كسى نماند جز اين كه به آن درآيد، و بهشت را آفريد و به جبرئيل فرمود: برو و بدان بنگر. چون به آن نگريست عرض كرد: به عزّتت سوگند هيچ كس آن را نمى‌شنود جز اين كه به آن وارد مى‌شود سپس مكروهات را گرداگرد آن قرار داد، و به او فرمود: برو و بدان بنگر، پس به آن نگريست و عرض كرد:

به عزّتت سوگند بيم دارم كسى وارد آن نشود».«١٧»

اين كه شهوت در حال انسان را مضطرّ و بى‌تاب مى‌كند و كيفر به آينده موكول است دو عاملند كه او را با وجود داشتن ايمان به ارتكاب اعمال زشت وادار مى‌كنند، چه هر كس در حال بيمارى به سبب شدّت تشنگى آب يخ بنوشد، اصل دانش پزشكى را تكذيب نكرده و زيان آن را نسبت به خودش منكر نشده است ليكن شهوت بر او غلبه كرده و درد صبر كردن بر تشنگى كه در حال با او دست به گريبان است، دردى را كه در آينده مورد انتظار است آسان ساخته است.

سوّم- هيچ گنهكار مؤمنى نيست جز اين كه غالبا عزم دارد توبه كند و اعمال بد خود را با كارهاى نيك بزدايد، چه به او وعده داده شده كه حسنات، سيّئات را محو مى‌كند جز اين كه درازى آرزوها بر طبايع غلبه دارد و پيوسته توبه و زدودن گناهان را به تأخير

«١٤» قيامت / ٢٠ و ٢١: چنين نيست كه شما مى پنداريد بلكه شما دنياى زودگذر را دوست مى داريد و آخرت را رها مى كنيد.

«١٥» اعلى / ١٧: بلكه شما زندگى دنيا را مقدم مى داريد.

«١٦» ترمذى ، ج ١٠، ص ٣٢، احمد مسلم از حديث انس ، و نيز احمد در (( الزهد )) از ابن مسعود و مسلم از ابى هريره همه به سند صحيح ، (( الجامع الصفة . ))

«١٧» ترمذى ، ج ١٠، ص ٣٣.