تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٧١ - شرح آيات

را پس از كشتن در آن دفن كردند.

وَ ثَمُودُ.

كه قوم صالح پيغمبرند (ع).

وَ عادٌ.

يعنى قوم هود پيغمبر (ع).

وَ فِرْعَوْنُ وَ إِخْوانُ لُوطٍ و فرعون و برادران لوط.

از آن سبب ايشان برادران لوط خوانده شده‌اند كه لوط از خانواده‌اى از آن قوم زنى را به همسرى برگزيده بود، و خدا دانا است.

وَ أَصْحابُ الْأَيْكَةِ و اصحاب أيكة.

يعنى قوم شعيب پيغمبر كه تمدن آنان به كشاورزى و باغدارى شهرت داشت، و ايكه در عربى به معنى مجموعه درختانى است كه شاخه‌هاى آنها در يكديگر داخل شده و كبوتران غالبا آشيانه‌هاى خود را در آنها مى‌سازند.

وَ قَوْمُ تُبَّعٍ‌ و قوم تبع، و آن مرد صالحى بود كه بر يمن فرمانروايى مى‌كرد، ولى قوم او تبهكار بودند.

كُلٌّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيدِ كه همه آنان فرستادگان را تكذيب كردند و وعيدى كه به ايشان داده شده بود تحقق يافت، كه تمدن آنان بر اثر تكذيب حق كردن ايشان از بين رفت، آيا اين همه ما را به آن رهبرى نمى‌كند كه جزا به همان گونه كه در دنيا تحقق پيدا مى‌كند، در آخرت نيز تحقق پيدا خواهد كرد، و حقّ الشي‌ء يعنى آن چيز ثابت شد و استحقاق نيز از همين ماده است. و آنان كه ياد كرديم عذابشان ثابت شد، و از قدر به قضا تحوّل يافت، و از وعيد به فعل.

[١٥] و خدا تكذيب ايشان را نسبت به بعث، و شك كردنشان در قدرت خداوند متعال زشت و ناپسند مى‌شمارد/ ٤٦٨ و مى‌گويد

أَ فَعَيِينا بِالْخَلْقِ الْأَوَّلِ‌ مگر ما در آفرينش نخستين خسته و عاجز