مگر در آفرينش نخستين از عدم عاجز مانديم تا نتوانيم بار ديگر انسان را از گور برانگيزيم؟ هرگز چنين نيست: و در آيه به بيان حقيقتى مى‌پردازد كه شبهه آنان را درباره بعث از ميان مى‌برد. و آن اين كه قادر بودن بر آفرينش نخستين از عدم و نيستى، به قدرتى بيش از آن نياز دارد كه اجزاء پراكنده بشر را جمع كنيم و بار ديگر در آن روح بدميم. و اين برهانى عقلى بر بازگشت براى رسيدگى به حساب است، هر چند هر دو كار براى خدا با يكديگر برابر است، و هيچ رنج و تعبى از اين بابت به او نمى‌رسد. و قرآن از اين انديشه در جاى ديگرى از قرآن به صيغه ديگرى چنين سخن گفته است أَ وَ لَمْ يَرَ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ* وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلًا وَ نَسِيَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ* قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ* الَّذِي جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ ناراً فَإِذا أَنْتُمْ مِنْهُ تُوقِدُونَ* أَ وَ لَيْسَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِقادِرٍ عَلى‌ أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ بَلى‌ وَ هُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِيمُ‌. [٧] در تفسير اين آيه جابر بن يزيد از ابو جعفر پرسشى كرد و در پاسخ چنين شنيد: «اى جابر! تأويل اين آيه آن است كه خداى عزّ و جلّ اين آفرينش و اين عالم را نابود كرد، و بهشتيان را در بهشت و اهل آتش را در آتش جايگزين ساخت، جهانى جز اين جهان به وجود آورد، و آفريدگانى بدون زن و مرد آفريد كه او را عبادت مى‌كردند و يگانه‌اش مى‌دانستند، و براى آنان زمينى جز اين زمين آفريد كه بر آن قرار گيرند، و آسمانى جز اين آسمان را بر بالاى سر آنان آفريد، شايد چنان تصور مى‌كنى كه خدا همين يك جهان ما را آفريده است؟ يا تصور مى‌كنى كه بشرى جز شما نيافريده است؟ چرا آفريده است، و خدا هزار هزار عالم و هزار هزار آدم آفريده است، و تو در آخرين عالم آفريده‌اى و از آفريده‌هاى در آخرين جهانى». [٨]

[٧] - يس/ ٧٧- ٨١.

[٨] - نور الثقلين، ج ٥، ص ١٠٨.