تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٤٠ - شرح آيات

لَوْ تَزَيَّلُوا لَعَذَّبْنَا الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذاباً أَلِيماً اگر از يكديگر جدا شوند، كافران ايشان را به عذابى دردناك گرفتار خواهيم كرد.» در روايات به جا مانده آمده است كه: خدا بلا را از شهر و روستا به سبب وجود مؤمن دفع مى‌كند، و در حديثى قدسى چنين آمده است: «اگر پيرانى در حال ركوع، و جوانانى در حال خشوع، و كودكانى شيرخوار، و چارپايانى در مرغزار نمى‌بودند، عذاب را بر شما فرو مى‌ريختيم». [٢٥] [٢٦] ولى چرا خدا كسانى را كه كافر شده‌اند، در آيه پيشين به عذاب بيم داد؟ آيا به سبب آن است كه از قريش بودند يا به سبب ارزش مادّى ديگرى؟

هرگز ... تنها براى حميّت تمركز يافته در دلهاشان چنين كرد.

إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجاهِلِيَّةِ در آن هنگام كه ايشان كافر شدند، غيرت و حميت جاهليت را در دلهاى خويش مستقر ساختند.»/ ٣٤١ پس حق براى ايشان واضح و آشكار است، و اين را مى‌دانند كه خود بر باطل‌اند، ولى قدرت يافتن به گناه (ارزشهاى جاهليتى كه با آنها بزرگ شده‌اند) آنان را به حال خود نمى‌گذارد تا حق را بپذيرند، و به رهبرى رسول خدا تسليم شوند، چه قائد و پيشوا در نظر ايشان كسى است كه از همه افراد قوم سن بيشترى داشته باشد، و مال و افراد تابع فراوانتر، پس چگونه مى‌توانند فرمانبرى كسى كنند كه مالى ندارد؟

به همين سبب در آن هنگام كه با پيروان رسالت نبرد مى‌كردند، براى آن نبود كه از حقّى كه به آن ايمان داشتند دفاع كنند، بلكه از خود دفاع مى‌كردند و به دفاع از ارزشهاى جاهليت مى‌پرداختند، در صورتى كه مؤمنان براى خدا و دفاع از ارزشهاى حقيقى و پيشواى بر حق دفاع مى‌كردند.

فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلى‌ رَسُولِهِ وَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ‌ پس خدا آرامش‌