تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٤٠ - استدلال ديگر جهت صحت بيع فضولى

پ رواضح است كه اخذ قيمت طفل زمانى جائز است كه مولا معامله واقع شده را رد نموده باشد.

سؤال‌

استظهار از موضع چ هارم حديث جهت رد معامله به نظر صحيح نمى‌رسد زيرا حبس و نگاه داشتن فرزند كنيز دلالت بر رد معامله نداشته بلكه بخاطر دريافت قيمتش مى‌باشد همانطورى كه نگاه داشتن كنيز دليل بر رد معامله نبوده بلكه بسا بخاطر اين است كه قيمتش را چ ون اخذ نكرده بابت آن نگه داشته تا آنرا اخذ نموده و سپس به مشترى تحويل دهد.

جواب‌

اين گ فتار صحيح نيست زيرا فرموده امام عليه السّلام با آن منافات دارد چ ه آنكه حضرت فرمودند:

وقتى مولاى كنيز (مولاى اوّل) ملاحظه نمود كه فرزندش را مشترى نگاه داشته مجبور شد بيع كنيز را اجازه دهد.

پ رواضح است اين فرموده امام عليه السّلام دلالت كالصريح دارد بر اينكه قبلا مولا بيع كنيز را ردّ نموده بود و سپس وقتى با اين محذور مواجه شد مجبور به اجازه آن گ رديد.

و حاصل كلام آنكه:

ظهور روايت در اينكه بيع ابتدا از طرف مولا رد شده است را هيچ منصفى نمى‌تواند انكار كند منتهى انصاف آنستكه بايد اعتراف نمود ظاهر روايت دلالت مى‌كند بر اينكه بطور كلّى و با قطع نظر از مورد روايت كه مورد خاص و شخصى است اجازه در بيع فضولى نافع و كارگشا است منتهى در مورد روايت لازم است ظهور آن را به كمك قرينه تأويل برد.