٩٤٣.امام على عليه السلام : اى جماعت بازرگان ! احكام داد و ستد را بياموزيد سپس تجارت كنيد ، احكام داد و ستد را بياموزيد سپس تجارت كنيد ، احكام داد و ستد را بياموزيد سپس تجارت كنيد .

٩٤٤.امام على عليه السلام : اى جماعت بازرگان ! پيش از شروع كسب و كار از خداوند خير و نيكى طلبيد و با آسانگيرى در معامله از خداوند بركت جوييد ، به خريداران نزديك شويد ، به زيور بردبارى آراسته شويد ، از قسم خوردن بپرهيزيد ، از دروغ گفتن دورى كنيد ، از ستم كردن و اجحاف بترسيد ، با مظلومان به انصاف و عدالت رفتار كنيد و پيرامون ربا نگرديد «و پيمانه و ترازو را كامل كنيد و چيزى از حقّ مردم فرو نگذاريد و روى زمين در گرداب فساد و تبهكارى فرو مرويد» .

٩٤٥.امام صادق عليه السلام : هر كس بخواهد تجارت كند بايد احكام دين خود را بياموزد تا حلال را از حرام بازشناسند . كسى كه احكام دين خود را نياموزد و تجارت كند در كام شبهات فرو غلتد .

٩٤٦.امام صادق عليه السلام : هرگاه يكى از دو مسلمان معامله كننده پشيمان شود و تقاضاى فسخ كند و طرف ديگر تقاضاى او را بپذيرد خداوند در روز رستاخيز از لغزشهاى او درگذرد .

ر . ك : دارايى ، باب ١٦٧١ .

٢٨١ نهى از كم فروشى

«واى بر كم فروشان. آنان كه چون از مردم پيمانه مى ستانند آن را پر مى گيرند. و هرگاه براى مردم پيمانه يا وزن مى كنند از آن مى كاهند» .

ر . ك : انعام : آيه ١٥٢ و هود : آيات ٨٤ ، ٨٥ و شعرا: آيات ١٨١ ـ ١٨٣ و الرحمن: آيات ٧ ـ ٩ .

٩٤٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هرگاه وزن مى كنيد (به نفع مشترى) سنگينتر وزن كنيد .

٩٤٨.امام صادق عليه السلام : حقّ مشترى ادا نخواهد شد مگر ترازو به نفع او سنگين شود .

٢٨٢ تشويق بازرگانان به صدقه دادن

٩٤٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : اى گروه بازرگانان ! در هنگام معامله شيطان و گناه حاضرند ، پس بيع خود را با صدقه در آميزيد .

٢٨٣ آسانگيرى در خريد و فروش

٩٥٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : خداى رحمت كند بنده اى را كه در فروش و خريد و پس دادن وام و پس گرفتن آن آسانگير باشد .

٩٥١.امام على عليه السلام در سفارش به مردى كه مشغول فروختن كالايى بود : از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله شنيدم كه مى فرمود : گذشت و آسانگيرى نوعى سود است .

٢٨٤ چانه زدن

٩٥٢.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : اى على ! در چهار چيز چانه نزن : در خريد قربانى ، كفن ، بَرده و كرايه سفر به مكه .

٩٥٣.امام باقر عليه السلام : با خريدار چانه بزن ؛ زيرا اگر چه زياد هم پول بدهد چانه زدن موجب آرامش و رضايت خاطر بيشترى مى شود . زيانكار در خريد و فروش نه مورد ستايش است و نه سزاوار پاداش .

٢٨٥ فرق نگذاشتن ميان كسى كه چانه مى زند و كسى كه چانه نمى زند

٩٥٤.امام صادق عليه السلام ـ درباره مردى كه كالايى دارد و قيمت مشخصى روى آنـ : اگر براى هر دو نفر و نفر سومى به كالا مى افزايد اشكالى ندارد ، امّا اين كه با كسى كه از خريد آن مقدار كالا ، با آن قيمت امتناع مى ورزد و چانه مى زند اين كار را بكند و با كسى كه چانه نمى زند چنين نكند ، اين كار خوشايند من نيست مگر آن كه همه كالا را يك باره بفروشد .

٢٨٦ سود گرفتن مؤمن از مؤمن

٩٥٥.امام صادق عليه السلام : سود گرفتن مؤمن از مؤمن رباست مگر اين كه جنسى را به بيشتر از صد درهم بخرد در اين صورت به اندازه خوراك روزانه ات روى قيمت آن بكش . يا اين كه براى تجارت كردن بخرد كه در اين صورت نيز از آنان سود بگيريد ولى مدارا كنيد .

٩٥٦.امام صادق عليه السلام : درباره اين روايت كه سود گرفتن مؤمن از مؤمن رباست سؤال شد ، فرمود : اين در زمانى است كه حقّ حاكم شود و قائم ما خاندان قيام كند . امّا امروزه اشكالى ندارد .

٢٨٧ بازرگانان نابكار

٩٥٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : بازرگانان مردمانى نابكارند . عرض كردند : اى پيامبر خدا ! آيا نه اين است كه خداوند خريد و فروش را حلال كرده است ؟ فرمود : چرا ، امّا اين جماعت در هنگام معامله دروغ مى گويند و با سوگند خوردن گناه مى ورزند .

٩٥٨.كنز العمّال : امام على عليه السلام به بازار مى آمد و در جايگاه خود مى ايستاد و مى فرمود : درود بر شما اى بازاريان ، از خدا بترسيد و سوگند مخوريد ؛ زيرا سوگند خوردن كالا را رونق مى دهد و بركت را مى برد . تاجر نابكار است مگر آن كه به حق بستاند و بدهد .

٢٨٨ راستگويى بازرگان

٩٥٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : كاسب درستكارِ راستگوى مسلمان ، در قيامت با شهيدان است .

٩٦٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : كاسب راستگو در روز قيامت زير سايه عرش است .

٩٦١.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : سه كسند كه خداوند به آنها نمى نگرد ... و كسى كه از كالاى خود تبليغ دروغ كند .

٢٨٩ تبليغ كالا با قسم و سوگند

٩٦٢.امام على عليه السلام : اى جماعت دلاّل ! كمتر سوگند خوريد كه اين كار كالا را به فروش مى رساند و سود (حقيقى) را مى برد .