٨٦٩.رسول اللّه صلى الله عليه و آله : مبادا ترس از مردم ، كسى از شما را كه حق را ديده يا شاهد بوده ، از گفتن آن باز دارد ؛ زيرا حق گفتن ، يا يادآورى امر بزرگ [آخرت ]نه مرگ را نزديك مى كند و نه روزى را دور مى سازد .

٥ ـ راستى

٨٧٠.امام صادق عليه السلام ـ چنان كه در كتاب مصباح الشريعه به ايشان نسبت دادـ : بالاترين اندرزها آن است كه سخن از مرز راستگويى و عمل از مرز اخلاص فراتر نرود .

٨٧١.عمرو بن ابى مقدام : امام باقر عليه السلام ـ در نخستين ورودم به محضر ايشانعمرو بن ابى مقدام : امام باقر عليه السلام ـ به من فرمود : پيش از سخن گفتن راستگويى را بياموزيد .

٦ ـ نرمى

٨٧٢.رسول اللّه صلى الله عليه و آله : آسان بگيريد و سخت گيرى نكنيد و آرامش دهيد و بيزارى ايجاد نكنيد .

٨٧٣.رسول اللّه صلى الله عليه و آله : همانگونه كه به تبليغ رسالت مأموريت يافته ام به مدارا با مردم فرمان دارم .

٨٧٤.امام صادق عليه السلام ـ خطاب به عمر به حنظلهـ : اى عمر ، بار [سنگين ]بر دوش شيعيان ما مگذاريد و با آنان مدارا كنيد كه مردم آنچه را بر دوش آنان مى گذاريد به دوش نمى گيرند .

٧ ـ خيرخواهى

«پيامهاى پروردگارم را به شما مى رسانم و براى شما خيرخواهى امينم» .

٨٧٥.امام على عليه السلام ـ در بيان فضيلت رسول اكرم صلى الله عليه و آلهـ : [خداوند] زمانى او را به رسالت برانگيخت كه مردم در سرگردانى گمراه و در فتنه غرق بودند ... پيامبر صلى الله عليه و آله خيرخواهى را به نهايت رساند و در مسير راست ره پيمود و [مردم را ]به حكمت و اندرز نيكو فرا خواند .

٨ ـ يكسانى دل و زبان

٨٧٦.امام على عليه السلام ـ در حكمتهاى منسوب به ايشانـ : هرگاه سخنى از دل برخيزد در دل مى نشيند و هرگاه از زبان بيرون آيد از مرز گوشها در نگذرد .

٩ ـ تبليغ با عمل

٨٧٧.امام صادق عليه السلام : مردم را به غير از زبانتان به خوبى فرا خوانيد تا در شما كوشش و راستى و پرهيزكارى ببينند .

٨٧٨.امام صادق عليه السلام : خداوند آن جمعيت را رحمت كند كه چراغ و مناره (هدايت)اند و مردم را با اعمال و نهايت توانشان به سوى ما فرامى خوانند .

ر . ك : خوبى (٢) ، باب ١٢٧٦ .

٥١

آزمايش

٢٥٦ آزمايش

«و شما را با بدى و خوبى مى آزماييم» .

٨٧٩.امام صادق عليه السلام: هيچ گرفتگى و گشايشى صورت نمى گيرد مگر آن كه خداوند در آن ، بخشش و آزمايش در نظر دارد .

٨٨٠.امام صادق عليه السلام : در امر و نهى خدا هيچ گرفتگى و گشايشى صورت نمى گيرد مگر از جانب خداوند عز و جل در آن آزمايش و حكمى است .

٢٥٧ فلسفه آزمايش

«براى اين است كه خدا آنچه را در سينه هايتان داريد بيازمايد و آنچه را در سينه هايتان است پاك و خالص گرداند و خدا به راز سينه ها آگاه است» .

«و البته شما را مى آزماييم تا مجاهدان و صابرانتان را بشناسيم و گزارشهاى [ مربوط به ] شما را بررسى كنيم» .

«همان كه مرگ و زندگى را بيافريد تا شما را بيازمايد كه كدامتان نكوكارتريد» .

٨٨١.امام على عليه السلام : خداوند متعال درون مردمان را آشكار ساخت نه اين كه از رازهاى نهفته و درونهاى پوشيده شان آگاه نبود بلكه تا آنان را بيازمايد كه كدام يك بهتر عمل مى كنند . تا آن گاه ثواب ، پاداش (كار نيك) باشد و عقاب ، كيفر (كار بد) .

٨٨٢.امام على عليه السلام : هر چه امتحان و آزمــايـش بزرگتر باشد ثواب و پاداش فراوانتر است . مگر نمى بينيد كه خداوند سبحان پيشينيان را از زمان آدم صلوات اللّه عليه تا آخرين نفر از مردم اين جهان ، با سنگهايى كه زيان و سودى نمى رسانند و نمى توانند ببينند و بشنوند ، آزمود و آن سنگها را خانه با حرمت خود ساخت ؛ خانه اى كه براى مردم بر پا گردانيد . ..؟!. اما خداوند بندگانش را با انواع سختيها مى آزمايد و با رنج و كوششهاى گوناگون به بندگى وادارشان مى كند و با انواع ناخوشايندها امتحانشان مى كند تا خود بزرگ بينى را از دلهايشان بيرون كند و فروتنى را در جانهاشان جاى دهد و اين را درهايى قرار دهد گشوده به سوى فضل و بخشش خود و وسايلى آماده براى گذشت و آمرزش خويش.

٨٨٣.امام على عليه السلام : همانا شما درهم آميخته و غربال خواهيد شد تا آن كه پايين است به رو آيد و آن كه بالاست به زير رود و آنان كه واپس مانده اند پيش برانند و آنان كه پيش افتاده اند واپس مانند .

٨٨٤.امام على عليه السلام : به ثروت و رفاه دل شاد مكن و از تهيدستى و گرفتارى اندوه به دل راه مده ؛ زيرا طلا با آتش گداخته و ناب مى شود و مؤمن با بلا و گرفتارى .

٢٥٨ سختى آزمايش مؤمن

«آيا پنداشتيد كه به بهشت خواهيد رفت، حال آن كه هنوز مانند آنچه بر سر پيشينيان شما آمده بر شما نگذشته است. به ايشان سختى و زيان رسيد و به لرزه آمدند تا آن جا كه پيامبر و مؤمنانى كه با او بودند گفتند: پس پيروزى خدا كى خواهد رسيد؟ هشدار، كه پيروزى خدا نزديك است» .

٨٨٥.امام على عليه السلام : بلا به مؤمن پرهيزكار زودتر مى رسد تا آب باران (از فراز تپه) به شيب زمين .

٨٨٦.امام صادق عليه السلام : پيامبران بيش از همه سختى بلا را مى چشند ، پس از آنها جانشينان و پيروانشان و سپس به همين ترتيب هر كس نزديكتر است بيشتر .