٦٦٨١.ابو بصير : از حضرت صادق عليه السلام درباره آيه «اتقواللّه حقّ تقاته» پرسيدم ، فرمود : اين آيه منسوخ شده است . عرض كردم : ناسخ آن چيست ؟ فرمود : آيه «اتّقوا اللّه ما استطعتم» [١] [٢] .

١٨٥٥ تفسير تقوا

٦٦٨٢.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : تـقواى كامــل اين است كه آنچه نمى دانى بياموزى و آنچه را مى دانى به كار بندى .

٦٦٨٣.امام على عليه السلام : تقوا اين است كه انسان از هر آنچه او را به گناه مى كشاند ، پرهيز كند .

٦٦٨٤.امام على عليه السلام : هركه بر شهوت خود مسلّط باشد، باتقواست .

٦٦٨٥.امام صادق عليه السلام ـ در پاسخ بـه ســؤال از معناى تقواـ : تقوا اين است كه خداوند در جايى كه تو را فرمان داده است غايب نبيند و در آن جا كه تو را نهى كرده است ، حاضر نيابد .

٦٦٨٦.امام صادق عليه السلام : هرگز گريه كسان تــو را نفريبد ، بلكه تقوا در دل است .

ر . ك : پارسايى ، باب ١٨١١ .

١٨٥٦ با تقواترين مردم

٦٦٨٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : با تقواترين مردم ، كسى است كه حقيقت را به سود و زيان خود بگويد .

٦٦٨٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : به واجبات خدا عمل كن، تا باتقواترين مردم باشى .

٦٦٨٩.پيامبرخدا صلى الله عليه و آله: هر كه دوست دارد با تقواترين مردم باشد ، بايد به خدا توكّل كند .

ر . ك : پارسايى ، باب ١٨١٢ .

٤١٣

تقيّه

١٨٥٧ تقيّه

«مؤمنان نبايد كافران را به جاى مؤمنان، به دوستى برگزينند. پس هر كه چنين كند او را با خدا رابطه اى نيست، مگر اين كه از آنها بيمناك باشيد و خدا شما را از خودش مى ترساند و بازگشت به سوى اوست» .

«كسى كه، بعد از ايمان آوردنش، به خدا كفر ورزد (عذابى سخت خواهد داشت) مگر آن كس كه مجبور شده و (لى) قلبش به ايمان اطمينان دارد. ليكن هر كه سينه اش به كفر گشاده گردد، خشم خدا بر آنان است و برايشان عذابى بزرگ خواهد بود» .

٦٦٩٠.امام باقر عليه السلام : تقيّه در هر موردى است كه ضرورت پيش آيد و تقيّه كننده خود بهتر مى داند كه در چه وقت بايد تقيّه كند .

٦٦٩١.امام صادق عليه السلام : تقيّه، سپر خدا ميان او و آفريدگانش مى باشد.

٦٦٩٢.امام صادق عليه السلام : نگران دين خود باشيد و آن را با تقيّه پوشيده نگهداريد ؛ زيرا كسى كه تقيّه ندارد ايمان ندارد . شما در ميان مردم ، مانند زنبوران عسل در ميان پرندگان هستيد . اگر پرندگان بدانند كه درون زنبور عسل چيست ، همه آنها را مى خورند و چيزى باقى نمى گذارند .

٦٦٩٣.امام صادق عليه السلام : به خدا سوگند كه خداوند به چيزى كه نزد او محبوبتر از «خب ء» باشد عبادت نشده است . (راوى گويد :) عرض كردم : خب ء چيست ؟ فرمود : تقيّه .

٦٦٩٤.امام صادق عليه السلام : مـؤمن (هميشه) مجاهد است ؛ چون در دولت باطل به وسيله تقيّه با دشمنان خدا مى جنگد و در دولت حقّ به وسيله شمشير .

١٨٥٨ نهى از پا فراتر نهادن از موارد تقيّه

٦٦٩٥.امام على عليه السلام : بـه زودى از شما خواسته خواهد شد كه مرا ناسزا گوييد ، اشكالى ندارد ، ناسزا بگوييد و از شما خواسته خواهد شد كه از من بيزارى جوييد ، گردنتان را (جلو) بكشيد (تا بزنند امّا از من بيزارى نجوييد) زيرا كه من بر فطرت (توحيد و مسلمان) هستم .

٦٦٩٦.امام باقر يا امام صادق عليهماالسلام ـ در پاسخ به سه چيز است كه من در آنها تقيّه نمى كنم : شراب خوردن ، مسح كردن روى كفش و متعه حجّ .

٦٦٩٧.امام صادق عليه السلام : تقيّه مواردى دارد ؛ هر كه آنها را از مواردش دور كند ، براى او استوار نمانند و توضيح مورد تقيّه مثل اين است كه مردمِ بدى ، ظاهرِ حكم و كردارشان بر خلافِ حكم و كردار حقّ باشد . در چنين وضعى هر عملى كه مؤمن در ميان اين مردم از روى تقيّه انجام دهد ، به شرط آن كه به تباهى دين نينجامد ، جايز است .

٦٦٩٨.امام صادق عليه السلام : تقيّه در حقيقت براى جلوگيرى از خونريزيها ايجاد شده است . پس هرگاه تقيّه منجر به خونريزى شود ، ديگر تقيّه نيست . به خدا سوگند كه اگر شما را دعوت كنند كه ما را يارى دهيد قطعا خواهيد گفت ما اين كار را نمى كنيم بلكه تقيّه مى كنيم و تقيّه را از پدر و مادرتان دوست تر خواهيد داشت و زمانى كه قائم قيام كند ، نيازى ندارد كه در اين باره از شما سؤال كند و درباره بسيارى از شما منافقان ، حدّ خدا را جارى خواهد ساخت .

ر . ك : امامت ، باب ١٠٥ ـ ١٠٦ .

٤١٤

توكّل

١٨٥٩ توكّل

«و در كار (ها) با آنان مشورت كن و چون تصميم گرفتى بر خدا توكّل كن، زيرا خدا توكّل كنندگان را دوست مى دارد» .

«و بر آن زنده اى كه نمى ميرد توكّل كن و به ستايش او تسبيح گوى و همين بس كه او به گناهان بندگانش آگاه است» .

[١] هر قدر مى توانيد از خدا پروا كنيد.[٢] تغابن ، آيه ١٦ .