٥٠٣٢.امام سجّاد عليه السلام : چون روز قيامت شود ، خداوند تبارك و تعالى همه مردم را ، از اولين نفر تا آخرين نفر ، در يك صحرا جمع كند ، آن گاه آواز دهنده اى جار زند : كجايند اهل فضيلت ؟ پس گروهى از مردم برخيزند . فرشتگان به استقبال آنان روند و گويند : فضل شما چه بوده است ؟ گويند : ما با كسى كه از ما مى بُريد ، پيوند برقرار مى كرديم و به آن كه ما را محروم مى كرد ، عطا مى كرديم و از كسى كه به ما ستم مى كرد گذشت مى كرديم . پس به آنان گفته شود : راست گفتيد ، وارد بهشت شويد .

٥٠٣٣.امام جواد عليه السلام : فضيلتها چهار گونه اند: اول ، حكمت كه جانمايه آن انديشه است . دوم ، عفّت كه جانمايه اش شهوت است . سوم ، قدرت كه جانمايه اش خشم است . چهارم ، عدل كه قوام آن در اعتدال قواى نفسانى است .

١٤٧٠ برترين فضيلت ها

٥٠٣٤.امام على عليه السلام : انصاف داشتن ، برترين فضيلتهاست .

٥٠٣٥.امام على عليه السلام : نگهداشتن زبان و بذل احسان ، از برترين فضايل انسان است .

٥٠٣٦.امام على عليه السلام : هيچ فضيلتى برتر از احسان ، نيست .

٥٠٣٧.امام على عليه السلام : تسلّط بر خشم و ميراندن شهوت در رأس فضايل جاى دارند.

٥٠٣٨.امام على عليه السلام : اوج فضيلتها دانش است .

ر . ك : اخلاق ، باب ٦٤٠ ، ٦٤٤ .

١٤٧١ برترين مردم

٥٠٣٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : بلند پايه ترين شما نزد خداوند متعال كسى است كه مدتهاى طولانى ترى گرسنگى بكشد و به تفكّر بپردازد و منفورترين شما نزد خداوند متعال هر آن كسى است ، كه پرخواب و پرخور و پرنوش باشد .

٥٠٤٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : اى مردم ! همانا برترين مردم ، كسى است كه با وجود بلند مرتبگى ، فروتنى كند و با وجود توانگرى ، به دنيا زهد ورزد و در عين داشتن توانايى ، انصاف به خرج دهد و در عين قدرتمندى ، بردبار باشد . بدانيد كه برترين مردم ، بنده اى است كه از دنيا به قدر كفاف برگيرد و در آن با عفاف و عزّت نفس زندگى كند و براى سفر (آخرت) توشه برگيرد و براى رفتن آماده شود .

٥٠٤١.امام على عليه السلام : برترين بندگان خدا نزد خداوند ، پيشواى دادگرى است كه رهيافته باشد و رهنما . پس ، سنّتى شناخته شده را بر پا دارد و بدعتى ناشناخته را بميراند .

٥٠٤٢.امام على عليه السلام : هـمـانا برترين مـردم نــزد خداوند ، كسى است كه عمل به حقّ را از عمل به باطل بيشتر دوست داشته باشد ، اگر چه حقّ براى او كمبود و اندوه به بار آورد و باطل سود و فزونى به سويش بكشاند .

ر . ك : ايمان ، باب ١٩٤ .

٣٢٣

فقر

١٤٧٢ نكوهش فقر

٥٠٤٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : نزديك است كه فقر، به كفر انجامد .

٥٠٤٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : بار خدايا ! من از كفر و فقر به تو پناه مى برم. مردى عرض كرد: آيا اين دو با هم برابرند ؟ فرمود : آرى .

٥٠٤٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : اگر رحمت پروردگار من به فقراى امّت من نبود ، نزديك بود كه فقر به كفر بينجامد .

٥٠٤٦.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : فقر ، (مايه) سيه رويى در هر دو جهان است .

٥٠٤٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : فقر بدتر و سخت تر از كشته شدن است .

٥٠٤٨.امام على عليه السلام : فقر، مرگ بزرگ است.

٥٠٤٩.امام على عليه السلام : فقر ، زبان شخص زيرك را از بيان دليلش ، فرو مى بندد و آدم فقير در شهر خود ، غريب است .

٥٠٥٠.امام على عليه السلام ـ به فرزند خـود حسن عليه السلامـ : كسى را كه در پى تحصيل خوراك روزانه خود است ، سرزنش مكن ؛ زيرا كسى كه قُوت خود را نداشته باشد ، خطاهايش بسيار است . فرزندم ! آدم فقير ، حقير است . سخنش خريدار ندارد و مقام و مرتبتش شناخته و دانسته نمى شود . فقير اگر راستگو باشد ، او را دروغگو مى نامند و اگر زاهد و دنياگريز باشد ، نادانش مى خوانند . فرزندم ! هر كه به فقر گرفتار آيد ، به چهار خصلت مبتلا شود: به سستى در يقين و كاستى در خِرد و شكنندگى در دين و كمى شرم و حيا در چهره . پس ، پناه مى بريم به خدا از فقر .

٥٠٥١.امام على عليه السلام ـ به فرزندش محمّد بن حنفيهـ : فرزندم ! من از فقر و نادارى براى تو بيمناكم . پس ، از آن به خدا پناه بر ؛ زيرا كه فقر باعث كاستى در دين و سرگشتگى خرد است و مايه كينه و دشمنى .