٥٥٨٦.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : آدمى (گاه) چندان به بهشت نزديك مى شود ، كه به اندازه نيزه اى با آن فاصله دارد . پس سخنى مى گويد و به فاصله اى دورتر از صنعا ، از بهشت دور مى شود .

٥٥٨٧.امام على عليه السلام ـ چون بر مردى گذشت كه زياده گويى مى كردـ : بدان كه تو بر دو فرشته نگهبان اعمالت نوشته اى املا مى كنى و به سوى پروردگارت مى فرستى . پس ، سخنانى بگو كه برايت سودمند باشد و از سخنان بيهوده دم فرو بند .

٥٥٨٨.امام على عليه السلام : در شگفتم از كسى كه سخنانى مى گويد ، كه نه در دنيايش به او سود مى رساند و نه در آخرتش براى او اجرى نوشته مى شود .

٥٥٨٩.امام على عليه السلام : زنهار از ياوه گويى ؛ زيرا هر كه پرگو باشد ، گناهانش بسيار شود .

٥٥٩٠.امام حسين عليه السلام ـ خطاب به ابن عباسـ : هرگز سخن بيهوده مگوى ؛ زيرا بيم گناه براى تو دارم و سخن سودمند نيز هرگز مگوى ، مگر اين كه براى آن سخن اثرى ببينى .

٥٥٩١.امام صادق عليه السلام : دانا ، زياده گويى نمى كند .

١٦٠١ نكوهش زياده گويى

٥٥٩٢.امام على عليه السلام : از زياده گويى بپرهيز ، كه آن عيبهاى پنهان تو را آشكار مى سازد و كينه هاى آرام گرفته دشمنانت را بر ضدّ تو تحريك مى كند .

٥٥٩٣.امام على عليه السلام : خوشا به حـال كسى كه ... زيادى مال خود را انفاق كرد و زبانش را از زياده گويى نگه داشت .

١٦٠٢ نهى از پرگويى

٥٥٩٤.خضر عليه السلام ـ در سفارشهايش به موسى عليه السلامـ : هرگز پرگو و ياوه گو مباش ؛ زيرا پرگويى ، دانايان را لكّه دار مى كند و بديهاى سبك مغزان را آشكار مى سازد .

٥٥٩٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : در غير از ياد خدا ، بسيار سخن مگوييد ؛ زيرا بسيار گويى در جز ياد خدا ، موجب سختدلى مى شود و دورترين مردم از خدا ، آدم سختدل است .

٥٥٩٦.امام على عليه السلام : زنهار از پرگويى؛ زيرا كه لغزشها را زياد مى كند و ملال مى آورد .

٥٥٩٧.امام على عليه السلام : هر گاه عقل كامل شود ، سخن گفتن كاستى گيرد .

٥٥٩٨.امام على عليه السلام : تا سخن را به زبان نياورده اى، در بند توست . همين كه به زبان آوردى ، تو در بند سخن در مى آيى . پس همان گونه كه زر و سيم خود را در گنجينه مى نهى ، زبانت را نيز (در گنجخانه دهان) نگه دار ؛ زيرا بسا سخنى ، كه نعمتى را از كف برده و خشم و كيفرى را آورده است .

٥٥٩٩.امام على عليه السلام : هر گاه سخنى گفتى ، آن سخن مالك توست و هر گاه آن را ، نگه داشتى تو اختياردارش هستى .

٥٦٠٠.امام على عليه السلام : كسى كه بداند گفتار او در شمار كردار اوست (و بازخواست مى شود) ، گفتار او جز در مواردى كه مفيد است ، اندك شود .

٥٦٠١.امام على عليه السلام : آنچه نمى دانى مگوى، حتّى تمام آنچه را هم كه مى دانى مگوى ؛ زيرا خداوند بر كليه اعضاى بدن تو فرايضى واجب كرده است ، كـه روز قيامت به وسيله آنها بر ضدّ تو حـجـّت مى آورد .

٥٦٠٢.امام على عليه السلام : سخن چون داروست ، اندكش سود مى بخشد و بسيارش كشنده است .

٥٦٠٣.امام على عليه السلام : سخن ، ميان دو خصلت زشت قرار گرفته است : پرگويى و كم گويى ؛ زيرا پرگويى به ياوه گويى مى انجامد و كم گويى ، نشانگر درماندگى و عجز در سخن گفتن است .

٥٦٠٤.امام باقر عليه السلام : من خوش ندارم كه انــدازه زبان آدمى ، فزونتر از اندازه دانش او باشد ؛ چنان كه خوش ندارم اندازه دانش او ، فزونتر از اندازه خرد او باشد .

٥٦٠٥.امام هادى عليه السلام : نادان ، اسير زبان خويش است .

ر . ك : عنوان ٢٤٢ «خاموشى» .

١٦٠٣ فضيلت سخن و سكوت

٥٦٠٦.امام سجّاد عليه السلام ـ در پاسخ به اين سؤال كه سخن گفتن برتر است يا خامـ : هر يك از اين دو را آفاتى است . اگر هر دو از آفات به دور باشند ، آن گاه سخن گفتن برتر از خاموشى گزيدن است . عرض شد : چگونه ، يابن رسول اللّه ؟ فرمود : زيرا خداوند عز و جل انبيا و اوصيا را با سكوت نفرستاده ، بلكه آنان را با سخن و گفتار فرستاده است و نه بهشت با سكوت سزاوار كسى شده و نه ولايت و دوستى خدا با سكوت ، بر كسى واجب آمده و نه كسى با سكوت ، از آتش دور شده . بلكه همه اينها ، از طريق سخن حاصل مى شود .

٥٦٠٧.امام صادق عليه السلام : سـخـن ، آرامبخش جان است و خاموشى آرامبخش خرد .

١٦٠٤ برترى سكوت بر سخن

٥٦٠٨.لقمان عليه السلام ـ خطاب به فرزندشـ : پسرم ! اگر فرض كنى كه سخن ، از نقره است ، خاموشى ، از طلاست .

٥٦٠٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : سزاوار نيست كه شخص دانشمند از بيان دانش خود ، دم فرو بندد و براى نادان نيز سزاوار نيست كه بر نادانى خود ، سكوت (و سكون) كند . خداوند متعال فرموده است : «پس اگر نمى دانيد ، از كسانى كه مى دانند بپرسيد» [١] .

٥٦١٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : خاموشى، بهتر از املا كردن بدى (بر فرشتگان كاتب اعمال) است و املا كردن خوبى ، بهتر از خاموشى است .

٥٦١١.امام على عليه السلام : در زبان فرو بستن از حكمت ، خيرى نيست ، چنان كه در سخن گفتن از روى نادانى نيز خيرى نيست .

[١] نحل ، آيه ٤٣ .