٥٥٦١.امام صادق عليه السلام : هر كـس (رفتار) شـخص نـابخرد (نسبـت به خود) را با نابخردى تلافى كند، به رفتارى كه (از جانب نابخرد) با او شده رضايت داده است ؛ زيرا از نمونه او پيروى كرده است .

٥٥٦٢.امام صادق عليه السلام : هر كس تـو را گـرامى داشت ، تو نيز او را گرامى بدار و هر كس به تو بى احترامى كرد، خودت را در مرتبه او قرار مده.

١٥٩٤ نكوهش انتقامگيرى

٥٥٦٣.امام على عليه السلام : با انتقامگيرى ، سـرورى در كار نيست .

٥٥٦٤.امام على عليه السلام : شتاب در انتقامگيرى، بزرگترين گناهان است .

٥٥٦٥.امام على عليه السلام : زشت ترين كارهاى شخص قدرتمند ، انتقام گرفتن است .

٥٥٦٦.امام صادق عليه السلام : در تورات نگاشته شده است: اى آدمى زاده، هر گاه به تو ستمى شد ، به انتقامى كه من برايت بگيرم رضايت ده ؛ زيرا من بهتر از تو برايت انتقام مى گيرم .

١٥٩٥ از هر دست بدهى با همان دست مى گيرى

٥٥٦٧.امام على عليه السلام : هر كه براى برادرش چاهى كَند ، خود در آن افتد و هر كه پرده (حرمت) ديگرى را بدرد ، عيبهاى درون خانه او بر ملا شود .

٥٥٦٨.امام على عليه السلام : هر كه عيبجويى كند ، عيبجويى شود و هر كه ناسزا گويد ، پاسخ (ناسزا) شنود و هر كه درختهاى تقوا بنشاند ، ميوه هاى آرزوها را بچيند .

٥٥٦٩.امام على عليه السلام : از هر دست بدهى ، با همان دست پس مى گيرى .

٥٥٧٠.امام صادق عليه السلام: با پدرانتان خوشرفتارى كنيد ، تا فرزندانتان با شما خوشرفتارى كنند و نسبت به زنان مردم عفّت ورزيد ، تا نسبت به زنان شما عفّت ورزند .

٣٤٨

تكليف

١٥٩٦ تكليف

٥٥٧١.امام على عليه السلام : بدانيد كه آنچه بدان مكلّف شده ايد ، اندك است و ثوابش بسيار . اگر براى ستم و تجاوز كه خداوند از آنها نهى فرموده است كيفرى ترسناك هم نبود ، باز پاداش خوددارى از آنها چندان بزرگ است كه ترك آنها را بهانه اى لازم نيست .

٥٥٧٢.امام على عليه السلام : خداى سبحان ، بندگان خود را فرمان داده است ، در حالى كه آنان مختارند و بازشان داشته است براى اين كه به آنان هشدار داده باشد و تكليف آسان فرموده و تكليف دشوار نداده است و كار اندك را پاداش فراوان مى دهد ، نه با زور ، نافرمانى مى شود و نه با اكراه و اجبار ، فرمانبرى . و پيامبران را به بازيچه نفرستاد و براى بندگان ، بيهوده كتاب آسمانى نازل نكرد و آسمانها و زمين و آنچه را ميان آنهاست به باطل نيافريد «اين گمان كسانى است كه كفر ورزيدند. پس واى بر كافران از آتش» .

١٥٩٧ خداوند كسى را جز به اندازه توانش تكليف نمى دهد

«خداوند، هيچ كس را جز به قدر توانايى اش تكليف نمى كند» .

٥٥٧٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : (مـجازاتِ) نُـه چـيـز ، از امّـت من برداشته شده است : خطا ، فراموشى ، آنچه ندانند ، آنچه توانش را ندارند ، آنچه بدان ناچارند ، آنچه به زور بدان وادار مى شوند ، فال بد زدن ، وسوسه فكرى در آفرينش و حسادت تا زمانى كه به زبان يا دست ، آشكار نشود .

٥٥٧٤.امام صادق عليه السلام : بندگان ، جز به كمتر از توانشان فرمان داده نشده اند . پس ، هر چيزى كه مردم به انجام آن مأمور شده اند ، توانايى آن را دارند و آنچه كه در توانشان نيست ، از عهده آنان برداشته شده است .

٣٤٩

سخن

١٥٩٨ سخن

٥٥٧٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : گاه انسان سخنى مى گويد كه خدا را خشنود مى كند و گمان نمى كند آن سخن بدانجا رسد كه رسيد و خداوند متعال به سبب آن سخن ، خشنودى خود را تا روز ديدارش براى او مى نويسد و گاه انسان سخنى مى گويد خشم و ناخرسندى خدا را در پى دارد و گمان نمى كند آن سخن بدانجا رسد كه رسيد و خداوند به سبب آن سخن ، خشم و ناخشنودى خود را تا روزى كه ديدارش كند ، براى او مى نويسد .

٥٥٧٦.امام على عليه السلام : بسا سخنى ، كه از يورش كارگرتر است .

٥٥٧٧.امام على عليه السلام : صورت زن در رخسار اوست و صورت مرد در گفتار او .

٥٥٧٨.امام على عليه السلام : بسا سخنى ، كه از تيرها كارگرتر است .

٥٥٧٩.تحف العقول : از امام على عليه السلام پرسيدند : بهترين چيزى كه خدا آفريده كدام است ، فرمود : سخن . عرض شد : زشت ترين چيزى كه خدا آفريده كدام است ؟ فرمود : سخن . سپس فرمود : با سخن است ، كه روسفيدى حاصل مى شود و با سخن است ، كه روسياهى به وجود مى آيد .

ر . ك : عنوان ٣٥٤ «زبان» .

١٥٩٩ پرهيز از گفتار زشت

٥٥٨٠.امام على عليه السلام : زنهار ، از به زبان آوردن سخنان زشت ؛ زيرا كه فرومايگان را گرد تو جمع مى كند و گرانمايگان را از تو مى رماند .

٥٥٨١.امام على عليه السلام : زنـهار از سـخن زشـت ؛ كه آن دلها را كينه ور مى سازد .

٥٥٨٢.امام على عليه السلام : هر كه گفتارش بد باشد ، بسيار ملامت شنود .