٤٨٥٦.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : مرا از حقّ خودم (و حدّى كه دارم) بالاتر نبريد؛ خداوند متعال مرا ، پيش از آن كه پيامبر كند ، بنده (خود) قرار داد .

٤٨٥٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : دو دسته اند كه شفاعت من به آنها نمى رسد : فرمانرواى سركش و ستمگر و كسى كه در دين غلوّ ورزد و از دين بيرون رود و از اين عمل خود توبه نكند و دست نكشد .

٤٨٥٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : اى على ! حـكايت تـو در مـيان اين امّت ، حكايت عيسى بن مريم است كه گروهى او را دوست داشتند و درباره اش غلوّ كردند و گروهى او را دشمن داشتند و در دشمنى با او افراط ورزيدند . پس وحى نازل شد كه : «و چون داستان پسر مريم آورده شد ، قوم تو با خنده فرياد زدند» .

٤٨٥٩.امام على عليه السلام : در باب من دو كس به هلاكت افتادند : دوست افراطى و دشمن كينه توز .

٤٨٦٠.امام على عليه السلام : بار خدايا ! همچنان كه عيسى بن مريم از نصارا بيزارى جست ، من نيز از افراط كنندگان در حقّ خود بيزارم ؛ بار خدايا ! آنان را براى هميشه تنها و بى ياور گذار و هيچ كدام آنان را يارى مرسان .

٤٨٦١.امام على عليه السلام : از غلو كردن درباره ما بپرهيزيد و ما را بندگان پرورش يافته (خدا) بدانيد . آن گاه هر چه خواستيد در فضيلت ما بگوييد .

٤٨٦٢.امام صادق عليه السلام : به هوش باشيد كه غُلات ، جوانان شما را فاسد نكنند زيرا غُلات بدترين خَلق خدا هستند . عظمت خدا را پايين مى آورند و براى بندگان خدا ادعاى ربوبيّت مى كنند . به خدا قسم كه غُلات از يهود و نصارا و مجوس و مشركان بدترند . حضرت سپس فرمود : غالى و افراط كننده به سوى ما برمى گردد ، ولى ما او را نمى پذيريم و تفريط كننده به ما مى پيوندد و ما او را مى پذيريم . عرض شد : علّت چيست ، يابن رسول اللّه ؟ فرمود : چون فرد غلو كننده به ترك نماز و زكات و روزه و حجّ عادت كرده و هرگز قادر نيست از عادت خود دست بردارد و به طاعت خداوند عز و جل روى آورد ، امّا تفريط كننده وقتى حقيقت را بشناسد ، به عبادات عمل مى كند و از خدا فرمان مى برد .

٤٨٦٣.امام صادق عليه السلام : عدّه اى نزد اميرالمؤمنين عليه السلام آمدند و عرض كردند : درود بر تو اى پروردگار ما ! حضرت از آنها خواست توبه كنند (و از اين عقيده خود دست بردارند) امّا آنهاتوبه نكردند . پس ، امام گودالى كند و در آن آتشى برافروخت و در كنار آن گودال ديگرى كند وميان آن دو ، سويى زد . وقتى آن عده توبه نكردند ، حضرت آنان را در گودال انداخت و در گودال ديگر آتش افروخت تا اين كه مردند .

٤٨٦٤.ابوبصير : به امام صادق ، عليه الصلاة و السلام ، عرض كردم : آنها (مخالفان اهل بيت عليهم السلام) حرفهايى مى زنند . فرمود : چه مى گويند ؟ عرض كردم : مى گويند : (امام) تعداد قطرات باران و شمار ستارگان و برگهاى درختان و وزن آنچه در درياهاست و اندازه خاكهاى زمين را مى داند . حضرت دستش را به آسمان برداشت و فرمود : سبحان اللّه ، سبحان اللّه ، نه به خدا قسم ، اينها را كسى جز خدا نمى داند .

٤٨٦٥.امام رضا عليه السلام : غُلات كافرند و قائلان به تفويض مشرك ...

٤٨٦٦.امام رضا عليه السلام : كسى كه امير المؤمنين را از مرز عبوديت خدا فراتر برد ، از شمار كسانى است كه مورد خشم خدايند و از گمراهان است .

٣٠٨

توانگر

١٤٢٩ توانگرى و سركشى

«نه چنين است، همانا انسان سركشى مى كند. هرگاه كه خويشتن را توانگر بيند» .

٤٨٦٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : شيطان گفت : آدم توانگر از چنگ من خلاصى ندارد و او را به يكى از اين سه چيز گرفتار مى كنم : يا مال و ثروت را در نظر او مى آرايم كه در نتيجه ، از پرداخت حقوق مالى خويش ، خوددارى مى ورزد يا راههاى مصرف آن را برايش آسان مى كنم كه در نتيجه ، آنها را به ناحقّ خرج مى كند و يا مال و ثروت را محبوب او مى گردانم كه در نتيجه ، آن را از راههاى ناروا به دست مى آورد .

٤٨٦٨.امام على عليه السلام در وصــف شگفت ترين پديده وجو اگر به ثروتى برسد ، توانگرى او را ياغى مى كند و اگر مصيبتى بدو رسد ، بيتابى رسوايش مى گرداند.

٤٨٦٩.امام صادق عليه السلام : مـرد ثروتمندى بـا لباسهايى نـو و پـاكيزه خدمت پيامبر خدا صلى الله عليه و آله آمد و كنار آن حضرت نشست . پس از او مردى درويش با جامه هاى ژوليده و چركين وارد شد و پهلوى آن مرد نشست . مرد توانگر جامه خود را از زير ران او كشيد و جمع كرد . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به او فرمود : ترسيدى كه چيزى از فقر او به تو رسد ؟ عرض كرد : نه . فرمود : ترسيدى از دارايى تو چيزى به او رسد ؟ عرض كرد : نه . فرمود : ترسيدى لباست را كثيف كند ؟ عرض كرد : نه . فرمود : پس چرا اين كار را كردى ؟ عرض كرد : اى پيامبر خدا ! من همدمى (شيطانى) دارم كه هر كار زشتى را در نظرم زيبا جلوه مى دهد وهر كار خوبى را برايم زشت نمايش مى دهد . اكنون نصف مال خود را به اين مرد بخشيدم . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به آن مرد تهيدست فرمود : تو مى پذيرى ؟ عرض كرد : نه . مرد ثروتمند به او گفت : چرا ؟ گفت : مى ترسم حالتى كه به تو راه يافت ، به من هم راه يابد !.

١٤٣٠ توانگرى و پرهيزگارى

«و آيا تو را نيازمند نيافت و توانگرت گردانيد؟» .

٤٨٧٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : تـوانگرى ، چه نـيكو يـاورى اسـت براى پرهيزگارى از خدا .

٤٨٧١.امام صادق عليه السلام : از خداوند براى دنيا ، توانگرى و تندرستى مسألت كنيد و براى آخرت آمرزش و بهشت .

ر . ك : دارايى ، باب ١٦٦٩؛ دنيا ، باب ٦٩٨

١٤٣١ معناى توانگرى

٤٨٧٢.امام على عليه السلام : هيچ گنجى سرشارتر از قناعت نيست .

٤٨٧٣.امام على عليه السلام : هيچ ثروتى چون خرد نيست .