٢٠.امام على عليه السلام : (خداوند) اجلها (مدّت عمر) را مقدّر ساخته ، برخى را كوتاه و برخى را درازگردانيد وپاره اى را پس وبرخى را پيش انداخت و عوامل آنها را به مرگ پيوند داد (موجبات به سرآمدن اجل را فراهم آورد) .

٢١.امام على عليه السلام : چيزى راست تر از اجل و مرگ نيست .

٢٢.امام على عليه السلام : اجل چه خوب دارويى است .

٢٣.امام على عليه السلام : نَفَسهاى آدمى گامهاى او به سوى مرگ است .

٩ اجل دژى استوار است

«هيچ كس جز به فرمان خدا نمى ميرد، مهلتى است تعيين شده».

٢٤.امام على عليه السلام : نگهبانى اجل كافى است .

٢٥.امام على عليه السلام : اجل ، دژى استوار است .

١٠ هر پديده اى عمرى دارد

٢٦.امام على عليه السلام : هر چيزى را مدتى است و پايانى .

٢٧.امام على عليه السلام : خداوند براى هر چيزى اندازه اى گذاشته است و براى هر اندازه اى سرآمدنى .

١١ هر امّتى اجلى (سرآمدى) دارد

«هر امتى را مدّت عمرى است و چون اجلشان در رسد نه ساعتى از آن تأخير كنند و نه پيشى گيرند».

«هيچ قريه اى را هلاك نكرديم مگر آن كه اجل معينى داشتند. هيچ امتى از اجل خويش نه پيش مى افتد و نه پس مى ماند».

ر . ك : نحل : آيه ٦١ و طه : آيه ١٢٩ و عنكبوت : آيه ٥ و شورا : آيه ١٤ و مؤمنون : آيه ٤٣ .

١٢ اجل معلّق واجل محتوم

«اوست كه شما را از گِل بيافريد و عمرى مقرّر كرد واجل حتمى نزد اوست. با اين همه، شما ترديد مى ورزيد».

٢٨.امام صادق عليه السلام ـ در تفسير آيه ياد شدهـ : اجل نامعلوم (غيرمسمّى) موقوف و معلّق است و به خواست خدا پس و پيش مى شود . امّا اجل معلوم (مسمّى) آن است كه از شب قدر تا شب قدر سال آينده مقدّر مى فرمايد و اين است سخن خداوند كه : «چون اجلشان در رسد ساعتى از آن پس و پيش نيفتد» .

١٣ آنچه اجل معلّق را دور مى كند

٢٩.امام على عليه السلام : با صدقه دادن ، عمرها طولانى مى شود .

٣٠.امام صادق عليه السلام : مردم بيش از آن كه با عمر خود زندگى كنند ، با احسان و نيكوكارى خويش مى زيند . و بيش از آن كه به سبب فرا رسيدن اجل خود بميرند بر اثر گناهان خويش در مى گذرند .

ر . ك : عُمر ، باب ١٣٥٧ .

آخرت

١٤ آخرت

«هر كس كِشت آخرت را بخواهد به كشته اش مى افزاييم و هركس كشت دنيا را بخواهد از همان به او عطا مى كنيم و در آخرت بهره و نصيبى ندارد» .

٣١.امام على عليه السلام : دنيا آرزوى بدبختان است و آخرت پيروزى نيكبختان .

٣٢.امام على عليه السلام : به آخرت چنگ درزن ، دنيا برايت كوچك آيد .

٣٣.امام على عليه السلام : همانا دنيا از تو جدا شدنى و آخرت به تو نزديك است .

١٥ عظمت امور آخرت

«بنگر كه چگونه برخى از ايشان را بر برخى ديگر برترى داده ايم ودرآخرت درجات وبرتريها، برتر و بالاتر است» .

٣٤.امام على عليه السلام : و هـر چيز دنـيا ، شنيدن آن بزرگتر از ديدن آن است ؛ و هر چيز آخرت ، ديدن آن بزرگتر از شنيدن آن است . پس ، به جاى ديدن آخرت و مشاهده آنچه از ديدگان شما پنهان و در پس پرده غيب است ، به همان شنيدن و خبر يافتن (توسط پيامبران) اكتفا كنيد .

١٦ آخرت ، سراى ماندگار

«اى قوم من! اين زندگى دنيا كالايى بيش نيست. و اين آخرت است كه سراى بقاست» .

٣٥.امام على عليه السلام : كسى كه خانه ماندگارى خود را آباد سازد ، خردمند است .

٣٦.امام على عليه السلام : دنيا تمام شدنى است ، آخرت هميشگى است .