٦٦٦٩.امام باقر عليه السلام ـ در نـامه خـود به سعد الخيرـ : خداوند عز و جل به واسطه تقوا آنچه را كه عقل بنده به آن نمى رسد ، از وى دور مى گرداند و به وسيله تقوا كورى و نادانى او را برطرف مى سازد . به كمك تقوا بود كه نوح و كسانى كه با او در كشتى بودند نجات يافتند و صالح و پيروانش از صاعقه رستند و با تقواست كه صابران كامياب شدند و آن گروه ها از مهلكه ها رهايى يافتند .

٦٦٧٠.امام صادق عليه السلام : هر كه با تقوا داشتن از خدا ، به او پناه برد ، خداوند او را نگه دارد و هر كس كه خداوند به او رو كند و نگهدارش باشد ، او را از افتادن آسمان بر زمين ، باكى نباشد و اگر بر اهل زمين بلايى فرود آيد و همگان را در بر گيرد ، او به سبب تقوا از هر بلايى در امان ماند ، مگر نه اين كه خداوند متعال مى فرمايد : «به راستى كه پرهيزگاران در جايگاهى امن هستند» !.

١٨٥٢ ويژگى هاى تقواپيشگان

«نيكوكارى (و طاعت) آن نيست كه روى خود را به سوى مشرق و مغرب بگردانيد ، بلكه نيكى (و طاعت) آن است كه كسى به خدا و روز واپسين و فرشتگان و كتاب (آسمانى) و پيامبران ايمان آوَرَد و مال (خود) را با وجود دوست داشتنش، به خويشاوندان و يتيمان و بينوايان و در راه ماندگان و گدايان و(در راه آزاد كردن) بندگان بدهد و نماز را برپاى دارد و زكات بدهد و آنان كه چون عهد بندند، به عهد خود وفادارانند و در سختى و زيان و به هنگام جنگ صابرانند. آنانند كسانى كه راست گفته اند و آنان همان پرهيزگارانند» .

«پرهيزگاران در باغ ها و چشمه سارانند. آنچه را پروردگارشان عطا فرموده مى گيرند؛ زيرا كه آنها پيش از اين نيكوكار بودند و از شب اندكى را مى خوابيدند و در سحرگاهان طلب آمرزش مى كردند و در اموالشان براى سائل و محروم، حقّى (معيّن) بود» .

ر . ك : بقره : آيات ٢ ـ ٥ و آل عمران : آيات ١٣٣ ـ ١٣٦ و مائده : آيه ٨ و زمر : آيه ٣٣ .

٦٦٧١.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : پرهيزگاران كسانى هستند كه ، به خاطر ترس از افتادن در شبهه ، از آنچه هم كه جاى پرهيز ندارد پرهيز كنند و از خدا پروا نمايند .

٦٦٧٢.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ در سفارش خود به ابوذرـ : اى ابوذر ، آدمى از پرهيزگاران نباشد ، مگر آن گاه كه حسابرسى او از نَفْسش سخت تر از حساب كشيدن شريك از شريكش باشد و بداند كه از كجا مى خورد ، از كجا مى آشامد و از كجا مى پوشد ، آيا اينها از راه حلال است يا از حرام ؟.

٦٦٧٣.نهج البلاغة: روايت شده است كه يكى از ياران اميرمؤمنان عليه السلامبه نام همّام كه مردى عابد بودبه حضرت عرض كرد : اى امير مؤمنان ، پرهيزگاران را چنان برايم وصف كن كه گويى (در برابرم ايستاده اند و) آنان را مى بينم . حضرت در پاسخ دادن به او كندى كرد و سپس فرمود : اى همّام ، از خدا بترس و نيكويى كن ؛ زيرا «خداوند با كسانى است كه تقوا داشته باشند و كسانى كه نيكوكارند» . همّام به اين جمله قناعت نكرد و به حضرت اصرار نمود . پس امام عليه السلام حمد و ثناى الهى به جاى آورد و بر پيامبر صلى الله عليه و آلهدرود فرستاد و آن گاه فرمود :. ... پس ، پرهيزگاران در اين دنيا فضايلى دارند : گفتارشان با راستى و درستى توأم است و پوشاكشان با ميانه روى و راه رفتنشان با تواضع . از چيزهايى كه خداوند بر آنان حرام كرده است ، چشم پوشيده اند وگوش هاى خود را وقف دانشى كرده اند كه برايشان سودمند است . در بلا و گرفتارى همان گونه اند كه در خوشى و آسايش . و اگر نبود مهلت و اجلى كه خداوند برايشان رقم زده است ، از شوق به پاداش و ترس از كيفر ، لحظه اى جان هايشان در پيكرهايشان آرام و قرار نمى گرفت . از نشانه هاى يكى از آنان اين است كه در دين نيرومند است و نرمى و ملايمت را با دورانديشى در آميخته است . ايمانى توأم با يقين دارد ، به علم و معرفت حريص است ، علم را با بردبارى توأم كرده است ، در زمان توانگرى ميانه رو است ، در عبادت خشوع دارد ، در تنگدستى آراسته و با عزّت نفس است ، در سختى ها شكيباست ، در طلبِ حلال است ، در پيمودن راه راست با نشاط است و از طمع و آزمندى به دور مى باشد ، در حالى كه اعمال نيك انجام مى دهد ترسان و نگران است ، روز را با اهتمام به شكر (حقّ) به شب مى رساند ، و شب را در حالى به صبح مى رساند كه همّ و غمش ياد خداست ، شب را با ترس و حذر مى گذراند و روز را با شادى و خوشحالى ؛ ترس و حذر از غفلتى كه از آن برحذر داده شده است و شادى و خوشحالى به خاطر فضل و رحمتى كه به او رسيده است . اگر نفْسش در آنچه وى دوست ندارد سركشى و نافرمانى كند ، او نيز شهوت هاى نفس خود را بر آورده نمى سازد ، شادى و دلخوشى او به چيزى است كه زوال نمى پذيرد و بى رغبتى او به چيزى است كه باقى و پايدار نمى ماند . او را مى بينى كه آرزويش كوتاه و لغزشش اندك و دلش خاشع و نَفْسش قانع و خوراكش كم و كارش آسان و دينش محفوظ و شهوتش مرده و خشمش فرو خورده است، به خيرش اميد مى رود و شرّش به كسى نمى رسد.

٦٦٧٤.امام باقر صلى الله عليه و آله : تقواپيشگان كم خرج و كم زحمت ترين مردم دنيايند و كمك كارترين آنان به تو . تذكّر(شان) مى دهى ياريت مى دهند ، فراموش مى كنى به يادت مى آورند ، پيوسته امر خدا را مى گويند و همواره امر خدا را به پا مى دارند . براى دوستى خدا ، از هر دوستى و محبّتى دل كنده اند و به خاطر طاعت پادشاه خويش از دنيا گريخته اند و از صميم دل به خداوند عز و جل و دوستى و محبّت او رو كرده اند و دانسته اند كه منظور اصلى هموست چون شأن و مرتبى عظيم دارد .

٦٦٧٥.امام باقر عليه السلام : أمـير المؤمنين عليه السلام مـى فرمود : تـقوا پـيشگان نشانه هايى دارند كه با آنها شناخته مى شوند : راستگويى ، امانتدارى ، وفاى به عهد ... كم آميختن با زنان ، احسان كردن بيدريغ ، خوش خويى ، بردبارى زياد و پيروى از علمى كه به خداوند عز و جل نزديك مى كند .

ر . ك : ايمان ، باب ١٨٩ ـ ١٩٣ .

١٨٥٣ آنچه مانع تقوا مى شود

٦٦٧٦.امام على عليه السلام : جاى گرفتن تقوا ، در دلى كه شيفته دنيا باشد ، حرام است .

٦٦٧٧.امام على عليه السلام : بـه خـدا قسم هيچ بنده اى را نمى شناسم كه تقوايش سودمند باشد ، مگر اين كه زبانش را نگهدارد .

٦٦٧٨.امام على عليه السلام : كسى كه دشمنى ورزد ، نمى تواند از خدا پروا داشته باشد .

٦٦٧٩.امام عسكرى عليه السلام : هركه از چهره هاى مردم پروا نكند ، از خداوند پروا نمى كند .

١٨٥٤ حقّ تقوا

«اى كسانى كه ايمان آورده ايد ، از خدا آن گونه كه حقِّ پروا كردن از اوست ، پروا كنيد و زينهار ، جز مسلمان نميريد» .

٦٦٨٠.امام صادق عليه السلام ـ در پـاسـخ بـه سـؤال از آيـه «اتّقوا اللّه حـ : (حقّ تقواى خداوند اين است) كه اطاعت شود و نافرمانى نشود و پيوسته ياد شود و هرگز فراموش نگردد و سپاسگزارى شود و ناسپاسى نشود .