٥٥٤٣.امام باقر عليه السلام : من نفرت دارم از شخص ـ يا براى شخص ـ كه در كار دنيايش تنبل باشد . هر كه در كار دنيايش تنبل باشد ، در كار آخرتش تنبل تر ، است .

٥٥٤٤.امام صادق عليه السلام : دشمنِ كار ، تنبلى است .

٥٥٤٥.امام صادق عليه السلام ـ به يكى از فرزندان خودـ : از تنبلى و بى حوصلگى ، بپرهيز ؛ زيرا كه اين دو خصلت ، تو را از بهره دنيا و آخرتت باز مى دارند .

٣٤٦

كفر

١٥٩٠ آنچه موجب كفر مى شود

٥٥٤٦.امام باقر عليه السلام : هر چيزى (طاعتى) كه از اقرار و تسليم برخيزد ، آن ايمان است و هر چيزى (عملى) كه از انكار و نفى مايه بگيرد ، آن كفر است .

٥٥٤٧.امام صادق عليه السلام : كسى كه درباره خدا و رسول او شك كند ، كافر است .

ر . ك : ايمان ، باب ١٨٥ ، ١٨٦ .

١٥٩١ كمترين درجه كفر

٥٥٤٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : كمترين درجه كفر ، اين است كه آدمى از برادر خود سخنى بشنود و آن را نگه دارد تا (روزى) به وسيله آن رسوايش گرداند ؛ اينان از خير و خوبى بى نصيبند .

٥٥٤٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : پايه هاى كفر چـهار تـاست : ميل و ترس و نارضايى و خشم .

٥٥٥٠.امام على عليه السلام : كفر ، بر چهار ستون استوار است : فسق (بيرون شدن از فرمان خدا) ، غلّو (در دين) ، شكّ و شبهه .

٥٥٥١.امام صادق عليه السلام ، در پاسخ به سؤال از كمترين كِبر يكى از (مصداق هاى) آن است .

٥٥٥٢.امام صادق عليه السلام ـ وقتى كه از او سؤال شد : كسى كه هرگاه سخن بگويدـ : اينها نزديكترين منازل به كفر هستند . امّا او كافر نيست .

٣٤٧

جبران

١٥٩٢ جبران خوبى با خوبى

«هر گاه درود و تحيّتى به شما گفته شد، به صورتى بهتر از آن يا همانند پاسخ دهيد. هر آينه خدا حسابگر هر چيزى است» .

«آيا سزاى نيكى جز نيكى است؟»

٥٥٥٣.پيامبرخدا صلى الله عليه و آله : هرگاه كسى به شما نيكى كرد ، جبرانش كنيد و اگر چيزى نداشتيد كه آن را جبران نماييد ، برايش به درگاه خدا دعا كنيد ، چندان كه فكر كنيد پاداش احسان او را داده ايد .

٥٥٥٤.امام على عليه السلام ـ در بيان حقوق ـ : آن گــاه خداوند سبحان از جمله حقوق خويش ، براى مردم حقوقى نسبت به يكديگر واجب فرمود . و آنها را به گونه اى قرار داد كه يكديگر را جبران مى كنند و هر يك موجب ديگرى مى شود و هر حقى جز در مقابل حقى ديگر ، واجب نمى شود .

٥٥٥٥.امام على عليه السلام : بـراى عـوض دادن بـه كسى كه بـه تو نيكى كرده است دستت را دراز كن و اگر توانايى (جبران) نداشتى ، دست كم از او تشكّر كن .

٥٥٥٦.امام على عليه السلام : هر گاه به تو درودى گفته شد ، با درودى بهتر از آن پاسخ گوى و هر گاه دستى به تو احسان نمود ، به احسانى بهتر از آن جبرانش كن . با وجود اين ، فضيلت از آنِ آغازگر (نيكى) است .

٥٥٥٧.امام كاظم عليه السلام : نيكى و احسان قلاّده اى است ، كه جز جبران كردن يـا تشكّر آن را بـاز نمى كند .

٥٥٥٨.امام كاظم عليه السلام ـ درباره آيه «آيا سزاى نيكى جز نيكى است ؟» {/ـ : اين آيه درباره مؤمن و كافر و نيك و بد جارى است . به هركس خوبى شود ، بايد آن را پاداش دهد . پاداش دادن ، اين نيست كه همان احسانى را كنى كه او كرده است ، مگر اين كه برترى خود را نشان دهى ؛ زيرا اگر همان كنى كه او كرده است ، به سبب اين كه آغازگر احسان مى باشد ، برترى از آنِ اوست .

ر . ك : سپاسگزارى ، باب ١٠٤٤ .