٤٦٧٨.امام باقر عليه السلام ـ درباره آيه «و كردار يك و بد هر كس را به گردـ : هر جا كه باشد ، نيك و بد او نيز با اوست و نمى تواند از آنها جدا شود ، تا آن كه در روز قيامت نامه اعمالش به او داده مى شود .

٤٦٧٩.امام صادق عليه السلام ـ درباره آيه «بخوان نامه ات را امروز تو براىـ : تمام كارهايى را كه بنده انجام داده و آنچه براى او نوشته شده است ، به او يادآورى مى شود به طورى كه گويى در همان لحظه انجامشان داده است . به همين دليل مى گويند : «واى بر ما ! اين چه نوشته اى است كه هيچ كوچك و بزرگى را از قلم نينداخته است» .

٤٦٨٠.امام صادق عليه السلام : چون روز قيامت شود نامه انسان به او داده مى شود و مى گويند : آن را بخوان . (راوى مى گويد :) عرض كردم : آنچه را در آن نامه هست مى شناسد ؟ حضرت فرمود : هيچ نگاهى نكرده و هيچ كلمه اى نگفته و هيچ قدمى برنداشته و هيچ كارى انجام نداده باشد ، مگر اين كه در آن نامه ذكر شده است و او آنها را به ياد آورد به طورى كه گويى همان لحظه آنها را انجام داده است . به همين دليل مى گويند : «واى بر ما ! اين چه نوشته اى است كه ...» .

ر . ك : كار ، باب ١٣٦٨؛ مراقبت ، باب ٨٣٠ .

١٣٨١ اصحاب دست راست و دست چپ

٤٦٨١.امام صادق عليه السلام : خـداوند تبارك و تـعالى چون بخواهد بـه حساب مؤمن رسيدگى كند ، كارنامه اش را به دست راست او دهد و بين خود و او ، به حسابش رسيدگى نمايد . پس گويد : بنده من ! چنين و چنان كرده اى و فلان و بهمان كار را انجام داده اى ! عرض مى كند : آرى ، پروردگارا ! من اين كارها را كرده ام . خداوند مى فرمايد : من آنها را بر تو بخشيدم و تبديل به كارهاى نيك كردم . پس ، مردم گويند : سبحان اللّه ! اين بنده حتّى يك گناه هم نداشت ؟ اين است معناى سخن خداوند عز و جل : «اما آن كس كه نامه اش به دست راست او داده شود زودا كه آسان حسابرسى شود و به سوى كسان خود شادمان برگردد» .

٤٦٨٢.امام صادق عليه السلام : خـداوند تـبارك و تـعالى ... هر گاه بـراى بنده اى بد بخواهد ، در حضور مردم از او حسابرسى كند و محكومش نمايد و كارنامه اش را به دست چپ او دهد . اين است مراد سخن خداوند عز و جل كه مى فرمايد : «و امّا كسى كه نامه اش از پشت سر به او داده شود ، زودا كه بگويد واى بر من هلاك شدم و به آتش افروخته در آيد ، كه او در دنيا نزد كسانش شادمان زيسته بود» .

ر . ك : حسابرسى ، باب ٥٢٣ .

٢٩٤

عادت

١٣٨٢ عادت

٤٦٨٣.امام على عليه السلام : عادت ، طبيعت دوّم (آدمى) است .

٤٦٨٤.امام على عليه السلام : عادت، بر هر انسانى سلطه دارد.

٤٦٨٥.امام على عليه السلام : هر كه از عادتها پيروى كند ، به درجات (عالى) نرسد .

٤٦٨٦.امام على عليه السلام : زبان تو، از تو همان مى خواهد كه بدان عادت كرده اى و نفست از تو همان تقاضا مى كند ، كه بدان خو گرفته اى .

٤٦٨٧.امام على عليه السلام : به سوى خشم مشتاب ، كـه بـا عـادت بر تـو مسلّط مى شود .

٤٦٨٨.امام على عليه السلام ـ در سفارش به فرزند بزرگوار خود حسن عليه السلامـ : دل نوجوان مانند زمين دست نخورده خالى است كه هر چه در آن افكنده شود ، آن را مى پذيرد . از اين رو ، من پيش از آن كه دلت سخت گردد و خردت مشغول شود ، به تأديب و تربيتِ تو شتافتم .

٤٦٨٩.امام على عليه السلام ـ پس از آن كه فالوده اى (حلوايى تهيه شده از آرد وـ : تو خوشبو و خوشرنگ و خوشمزه هستى ، امّا من خوش ندارم نفْسم را به چيزى عادت دهم كه بدان عادت نكرده است .

٤٦٩٠.امام على عليه السلام : خـود را به انجام كـارهاى نـيك عـادت ده و بارهاى تاوان و جريمه ها را بر دوش كش ، تا شرافت نفس بيابى و آخرتت آبادان شود و ستايندگانت بسيار شوند .

٤٦٩١.امام حسن عليه السلام : عـادتها مقهور كننده اند . پس ، هر كس در نهان و خلوتهاى خود به چيزى عادت كند ، همان چيز او را در آشكار و ميان جمع رسوا سازد .

١٣٨٣ چيره شدن بر عادت

٤٦٩٢.امام على عليه السلام : فضيلت ، چيره شدن بر عادت است .

٤٦٩٣.امام على عليه السلام : برترين عبادت ، چيره شدن بر عادت است .

٤٦٩٤.امام على عليه السلام : بـا چـيره شـدن بر عادتهاست ، كه مى توان بـه بالاترين مقامات رسيد .

٤٦٩٥.امام على عليه السلام : عادتها را تـغيير دهـيد، تا طاعات بر شما آسان شود .

٤٦٩٦.امام على عليه السلام : با ترك كردن عادتها، نفْسهاى خود را رام كنيد و آنها را به سوى انجام طاعات بكشانيد و بارهاى تاوانها و جريمه ها را بر دوش آنها نهيد و با به كار بستن كارهاى نيكو ، آنها را بياراييد و از پلشتى گناهان ، دور نگهشان داريد .

١٣٨٤ دشوارى تغيير عادتها

٤٦٩٧.امام على عليه السلام : دشوارترين سياستها ، تغيير عادتهاست .

٤٦٩٨.امام على عليه السلام : هركارى شدنى است، مگر تغيير دادن طبايع (و عادتها) .

٤٦٩٩.امام على عليه السلام : اى مردم ! تربيت نفْسهاى خود را بر عهده گيريد و آنها را از حرص و ولع عادتهايشان ، باز داريد .

٢٩٥

عيد

١٣٨٥ عيد

«عيسى بن مريم گفت : بار خدايا! اى پروردگار ما! براى ما سفره اى از آسمان بفرست، تا براى ما و آنان كه بعد از ما مى آيند عيدى و نشانى از تو باشد و ما را روزى ده كه تو بهترين روزى دهندگانى» .

٤٧٠٠.امام على عليه السلام ـ در يكى از عيدهاـ : همانا اين عيد براى كسى عيد است ، كه خداوند روزه و نمازش را پذيرفته باشد و هر روزى كه در آن نافرمانى خدا نشود ، آن روز عيد است .