شهيد اوّل ، قدس اللّه روحه ، در كتاب قواعد خود مى نويسد : بزرگداشت مؤمن بر طبق عادات و رسوم روز اشكالى ندارد ، هر چند نسبت به آن نحوه رفتار ، از گذشتگان چيزى نقل نشده باشد ؛ دليلش عموميت آيات و روايات است . خداوند متعال مى فرمايد : «آرى ، هر كس شعائر خدا را بزرگ شمارد ، اين از پاكى دلهاست» و مى فرمايد : «و هر كه حرامهاى خدا را بزرگ شمارد ، اين نزد پروردگارش براى او بهتر است» . و رسول خدا صلى الله عليه و آله نيز فرموده است : با هم دشمنى و حسادت مورزيد و به هم پشت نكنيد و از يكديگر نَبُريد و اى بندگان خدا ! با هم برادر باشيد . بنابراين ، از جا برخاستن و خم شدن و امثال اين كارها ، براى احترام جايز است و چه بسا كه اگر انجام ندادن اين كارها به دشمنى و قطع رابطه يا اهانت به مؤمن بينجامد ، واجب باشد . روايات صحيحى در دست است مبنى بر اين كه پيامبر صلى الله عليه و آله براى فاطمه عليهاالسلام و براى جعفر رضى الله عنه هنگامى كه از حبشه برگشت ، از جا برخاست ، همچنين به انصار فرمود : براى مهتر و بزرگ خود از جا بلند شويد . نيز نقل شده كه وقتى عكرمة بن ابى جهل از يمن آمد ، رسول خدا صلى الله عليه و آله از آمدنش خوشحال شد و براى او از جا برخاست .

٢٨٤

عفّت

١٣٠١ تشويق به عفّت

«و آنان كه توانايى ازدواج ندارند بايد عفّت ورزند تا آن كه خدا از كرم خويش توانگرشان گرداند» .

«آن چنان عفيف و با مناعتند كه هر كس حال ايشان نداند، پندارد كه توانگرند» .

٤٣٠٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : خداوند شخص با حياىِ با مناعتِ طبع را دوست دارد و از درخواست كننده وقيحِ سمج نفرت دارد .

٤٣٠٥.امام على عليه السلام : كسى كه در راه خدا جهاد كند و شهيد شود اجرش بزرگتر از كسى نيست كه بتواند گناه كند و عفّت ورزد ، انسان پاكدامن نزديك است كه فرشته اى از فرشتگان خدا شود .

٤٣٠٦.امام على عليه السلام : عفّت ، سرآمد هر خوبى است .

٤٣٠٧.امام على عليه السلام : عفّت ، برترين جوانمردى است .

٤٣٠٨.امام على عليه السلام : عفّت ، نفس را مصون مى دارد و آن را از پستيها دور نگه مى دارد .

٤٣٠٩.امام على عليه السلام : زكات زيبايى ، عفّت است .

٤٣١٠.امام صادق عليه السلام : نسبت به زنان مردم عفّت ورزيد، تا نسبت به زنان شما عفّت ورزند.

١٣٠٢ ترغيب به عفّت از شكم بارگى و شهوترانى

٤٣١١.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : بيشتر امّت من به سبب دو ميان تهى به آتش مى روند : شكم و شرمگاه .

٤٣١٢.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : موسى عليه السلام در قبال پاك نگه داشتن شرمگاه و غذاى شكمش ، خود را به مدّت هشت يا ده سال به مزدورى درآورد.

٤٣١٣.امام باقر عليه السلام : خداوند به چيزى برتر از پاك نگهداشتن شكم و شرمگاه ، عبادت نشده است .

١٣٠٣ ريشه عفّت

٤٣١٤.امام على عليه السلام : ريشه عفّت قناعت است [١] و ميوه اش كم شدن اندوهها .

٤٣١٥.امام على عليه السلام : خرسند بودن به كفاف، منجرّ به عفاف (و عفّت از مال حرام) مى شود .

٤٣١٦.امام على عليه السلام : ارزش و اندازه مرد به اندازه همّت اوست ... و پاكدامنى او به اندازه غيرتش .

٤٣١٧.امام على عليه السلام : هر كه خردمند باشد ، عفت ورزد .

١٣٠٤ ميوه عفّت

٤٣١٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : آنچه از عـفّـت منشعب مى شود خشنودى است و خضوع و بهره مندى و آسايش و تفقّد و فروتنى و تذكّر و تفكّر و بخشندگى و سخاوت . اينها خصالى است كه به سبب پارسايىِ خردمندى كه از خدا و قسمت او خشنود است، برايش حاصل مى شود.

٤٣١٩.امام على عليه السلام : عفّت ، شهوت را ناتوان مى كند .

٤٣٢٠.امام على عليه السلام : ميوه عفّت ، قناعت است .

٤٣٢١.امام على عليه السلام : ميوه عفّت، خويشتندارى است.

٤٣٢٢.امام على عليه السلام : هر كه عفّت ورزد ، بار گناهانش سبك شود و منزلتش نزد خداوند ، بالا رود .

٤٣٢٣.امام على عليه السلام : با عفت است كه اعمال پاكيزه مى شود (يا رشد مى يابد و پاداش آنها زياد مى گردد) .

٢٨٥

بخشودن

١٣٠٥ ارزش بخشودن

«سزاى هر بدى، بديى است همانند آن. پس، كسى كه گذشت كند و آشتى ورزد اجرش با خداست. او ستمكاران را دوست ندارد» .

«آن كسانى كه در توانگرى و تنگدستى انفاق مى كنند و خشم خود را فرو مى خورند و از خطاى مردم در مى گذرند؛ و خدا نيكوكاران را دوست دارد» .

٤٣٢٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هر گاه خشمى براى شما پيش آمد ، با عفو و گذشت آن را از خود دور كنيد ؛ زيرا در روز رستاخيز آوازدهنده اى جار مى زند : هر كه به عهده خدا مزدى دارد ، برخيزد . و كسى جز بخشايندگان برنخيزد . آيا نشنيده ايد كه خداوند متعال مى فرمايد : «پس ، هر كه گذشت كند و آشتى ورزد ، اجرش با خداست» ؟.

٤٣٢٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : خداوند بسيار با گذشت است و گذشت را دوست دارد .

٤٣٢٦.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : بر شما باد به گذشت؛ زيرا كه گذشت جز بر عزّت بنده نمى افزايد . پس از يكديگر گذشت كنيد ، تا خداوند شما را عزّت بخشد .

[١] ب�� حديث ٤٢٣٢ مراجعه و دقّت شود.