٣٩٠٣.امام كاظم عليه السلام ـ خطاب به على بن يقطينـ : خداوند متعال در كنار دوستان ستمگران ، دوستانى دارد تا به وسيله آنان از دوستان خود حمايت كند و تو اى على ، يكى از آنان هستى .

١١٩٣ پرهيز از دعاى ستمديده

٣٩٠٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : از دعاى ستمديده بترسيد ؛ زيرا كه خداوند متعال حقّ او را مى گيرد و خداوند هيچ صاحب حقى را از حقّش محروم نمى كند .

٣٩٠٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : از دعاى ستمديده بترسيد ، گرچه كافر باشد؛ زيرا هيچ چيز مانع دعاى مظلوم نمى شود .

٣٩٠٦.امام على عليه السلام : كارى ترين تيرها ، دعاى ستمديده است .

ر . ك : دعا ، باب ٦٩٢ .

٢٦١

گمان

١١٩٤ گمان و عقل

٣٩٠٧.امام على عليه السلام : گمان مرد ، بـه اندازه خــرد اوست .

٣٩٠٨.امام على عليه السلام : گمان خردمند ، از يقين نادان درست تر است .

٣٩٠٩.امام على عليه السلام : از حدس و گمانهاى مؤمنان بترسيد ؛ زيرا خداوند تعالى حقّ را در زبانهاى آنان قرار داده است .

١١٩٥ رفتار برادرت را به بهترين وجه آن حمل كن

٣٩١٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : براى گفتار و كردارى كـه از بـرادرت سـر مى زند ، عذرى بجوى و اگر نيافتى ، عذرى بتراش .

٣٩١١.امام على عليه السلام : رفتار برادرت را به بهترين وجه آن حمل كن ، تا زمانى كه كارى از او سر زند كه راه توجيه را بر تو ببندد ، و هيچ گاه به سخنى كه از دهان برادرت بيرون آيد ، تا وقتى براى آن محمل خوبى مى يابى ، گمان بد مبر .

١١٩٦ ارزش خوش بينى

٣٩١٢.امام على عليه السلام : خوش بينى ، مايه آسايش دل و سلامت دين است .

٣٩١٣.امام على عليه السلام : خوش بينى اندوه را مى كاهد و از افتادن در بند گناه ، مى رهاند .

٣٩١٤.امام على عليه السلام : هركه به مردم گمان نيك برد ، محبّت آنان را به دست آورد .

٣٩١٥.امام على عليه السلام : برترين پارسايى ، خوش بينى است .

١١٩٧ پرهيز از بدگمانى

«اى كسانى كه ايمان آورده ايد از بسيارى گمانها دورى كنيد ؛ زيرا برخى گمانها گناه است» .

٣٩١٦.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : از گمان بپرهيزيد ؛ زيرا گمان دروغترين دروغ است .

٣٩١٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هرگاه گمان برديد ، پيرامون آن جستجو و تحقيق نكنيد و هرگاه حسد ورزيديد ، آن را دنبال نكنيد و هرگاه فال بَد زديد (اعتنا نكرده) كار خود را انجام دهيد .

٣٩١٨.امام على عليه السلام ـ در فرمان استاندارى مصر به مالك اشترـ : همانا بخل و ترس و حرص ، خويهاى پراكنده اى هستند كه ريشه در بدگمانى به خدا دارند .

٣٩١٩.امام على عليه السلام : ايمان ، بـا بدگمانى سـازگـار نيست .

٣٩٢٠.امام على عليه السلام : بدگمانى ، كارها را تباه مى كند و باعث روى آوردن به انواع بديها مى شود .

٣٩٢١.امام على عليه السلام : از بدگمانى بپرهيز ؛ زيرا بدگمانى عبادت را تباه مى كند .

٣٩٢٢.امام على عليه السلام : آدم شرور به هيچ كس گمان نيك نمى برد ؛ زيرا همگان را به خوى و خصلت خود مى بيند .

١١٩٨ پرهيز از آنچه سوء ظن ديگران را برمى انگيزد

٣٩٢٣.امام على عليه السلام : هركه خود را در جايگاه تهمت و بدگمانى نهد ، نبايد كسى را كه به او گمان بد مى برد سرزنش كند .

٣٩٢٤.امام على عليه السلام : هركه به جاهاى بد آمد و شد كند ، متهم شود و هركه خود را در معرض تهمت قرار دهد ، نبايد كسى را كه به او گمان بد مى برد ، سرزنش كند .

٣٩٢٥.امام على عليه السلام : هـمنشينى با بـدان ، بـدگمانى به نيكان را در پى دارد .

٣٩٢٦.امام على عليه السلام : كسى از همه حال و روزش بدتر است كه به سبب بدگمانيش ، به هيچ كس اعتماد ندارد و به سبب بدرفتاريش، هيچ كس به او اعتماد نمى كند .

٣٩٢٧.امام على عليه السلام : هركه خوشبين نباشد ، از همه گريزان باشد (و تنها ماند) .

١١٩٩ موارد جايز بودن سوء ظن

٣٩٢٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : با بدبينى، خويشتن را از گزند مردم نگه داريد.

٣٩٢٩.امام على عليه السلام : هرگاه درستى و پـاكى بـر زمانه و مـردمـش حكمفرما شد ، اگر كسى به ديگرى بى آن كه گناهى از او آشكار شود ، گمان بد برد ، ستم كرده است و هرگاه فساد و ناراستى بر روزگار و مردم آن چيره شد ، اگر كسى به ديگرى گمان نيك بَرَد و خوشبين باشد ، فريب خورده است .

٣٩٣٠.امام كاظم عليه السلام : هرگاه ستم و ناراستى از حـقّ و راسـتكارى بيشتر بود ، بر هيچ كس روا نيست كه به كسى گمان خوب برد ، مگر آن گاه كه خوبى او بر وى معلوم شود .