٢٨٨١.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ در سفارش به ابوذرـ : اى ابوذر ! اگر درباره چيزى از تو سؤال شد كه نمى دانى ، بگو : نمى دانم ، تا از پيامدهاى آن خلاص شوى و درباره آنچه نمى دانى فتوا مده ، تا از عذاب خدا در روز قيامت نجات يابى .

٢٨٨٢.امام على عليه السلام : هرگاه از دانشمند سؤالى شود كه پاسخش را نمى داند از اين كه بگويد : پاسخش را نمى دانم ، شرم نمى كند .

٢٨٨٣.امام على عليه السلام : هر كه جمله «نمى دانم» را ترك گويد ، به هلاك خود درافتد .

٢٨٨٤.امام صادق عليه السلام : هر كس به هر سؤالى كه از او مى شود پاسخ دهد ، ديوانه است .

٢٨٨٥.امام صادق عليه السلام : عالم حقّ دارد كه هرگاه سؤالى از او شود كه پاسخش را نمى داند بگويد : خدا داناتر است ، امّا غير عالم حقّ ندارد چنين بگويد (بلكه بايد بگويد : نمى دانم) .

ر . ك : عنوان ٨٢ «پاسخ دادن» .

١٨٢

پرسش (٢) «نياز خواهى»

٨٩٩ نهى از نياز خواهى از مردم

«(اين صدقات) براى آنِ (دسته از) فقيرانى است كه در راه خدا فرو مانده اند و نمى توانند (براى تأمين هزينه زندگى) در زمين سفر كنند . و از شدت خويشتن دارى، فرد بى اطلاع، آنان را ، توانگر مى پندارد ، آنان را سيمايشان مى شناسى ، با اصرار (چيزى) از مردم نمى خواهند . و هر مالى (به آنان) انفاق كنيد، قطعا خدا از آن آگاه است» .

٢٨٨٦.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : اى ابوذر !زنهار از درخواست و گدايى ، كه در دنيا مايه خوارى و فقر است و در روز قيامت حسابش طولانى است .

٢٨٨٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : چه كسى به من قـول مـى دهد كـه از مـردم چيزى نخواهد تا من قول بهشت را به او دهم ؟ ثوبان گفت : من . و پس از آن ، ثوبان چيزى از مردم نمى طلبيد .

٢٨٨٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هيچ بنده اى درى از نياز خواهى را به روى خود نگشود ، مگر آن كه خداوند هفتاد دَرِ فقر را به روى او گشود .

٢٨٨٩.امام على عليه السلام : هر كه از غير خدا چيزى بخواهد ، سزاوار محروميت باشد .

٢٨٩٠.امام حسن عليه السلام : درخواست كردن روا نيست مگر در يكى از اين سه جا : خون بهاى سنگين ، يا بدهكارى توانفرسا ويا فقر كُشنده.

٢٨٩١.امام سجّاد عليه السلام : نياز خواهى از مردم مايه خوارى در زندگى و رفتن شرم و حياست و از وقار و شكوه آدمى مى كاهد و آن فقرى حاضر است و دست نياز به سوى مردم كمتر دراز كردن بى نيازىِ نقد است .

٢٨٩٢.امام صادق عليه السلام : شيعه ما دست نياز به سوى مردم دراز نمى كند، گرچه از گرسنگى بميرد .

ر . ك : نوميدى ، باب ١٨٩٠ .

٩٠٠ برحذر داشتن از نياز خواهى با وجود بى نيازى

٢٨٩٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هر كه ، با وجود بى نيازى ، دست سؤال دراز كند نتيجه اش سردرد و دل درد است !.

٢٨٩٤.امام سجّاد عليه السلام : من پروردگارم را ضامن مى گيرم كه هيچ كس بدون داشتن ، نياز چيزى از كسى نخواهد ، مگر آن كه نياز خواهى (از مردم) روزى او را مجبور كند كه واقعا دست نياز دراز كند .

٢٨٩٥.امام باقر عليه السلام : هر كه با وجود بى نيازى ، سؤال (و گدايى) كند در روز قيامت با چهره اى خراشيده خدا را ديدار نمايد .

٩٠١ ترغيب به بى نيازى از مردم

٢٨٩٦.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هر كه از ما چيزى بخواهد ، به او مى دهيم ، و هر كه چيزى نخواهد خداوند او را بى نياز و توانگر گرداند.

٢٨٩٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : اگر هر يك از شما ريسمانى برگيرد و پشته اى هيزم بياورد و بفروشد و با اين كار آبروى خود را حفظ كند بهتر از آن است كه دست نياز دراز كند .

٩٠٢ نيكى خواستن از اهل آن

٢٨٩٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : نيكى و بخـشـش را از بخشندگان و مهربانان امّت من بخواهيد تا در سايه آنان زندگى كنيد .

٢٨٩٩.امام على عليه السلام : آبروى تو يخِ بسته است و نياز خواهى آن را قطره قطره آب مى كند . پس، بنگركه آن را نزد چه كسى آب مى كنى.

٢٩٠٠.امام على عليه السلام : از دست رفتن حاجت آسانتر است ، تا دست نياز به سوى نااهل دراز كردن .

ر . ك : نياز ، باب ٥٨٨ .

٩٠٣ آداب نياز خواهى

٢٩٠١.امام صادق عليه السلام : از كسى كه مى ترسى دست ردّ به سينه ات زند چيزى مخواه .

٢٩٠٢.امام صادق عليه السلام : سه چيز موجب محروميت است : پافشارى در درخواست ، غيبت و ريشخند كردن .

٩٠٤ نهى از نوميد كردن سائل

«و امّا سائل را از خود مران» .

٢٩٠٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : خواهشِ سائل را ردّ نكنيد ؛ زيرا اگر نبود اين كه گدايان دروغ مى گويند ، كسى كه دست ردّ به سينه آنان مى زد ، هرگز رستگار نمى شد .

٢٩٠٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : به سائل بنگريد ، اگر دلتان به حال او رقّت آورد عطايش دهيد ، كه او راست مى گويد .