١٢٠٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هر عملى پس از مرگ صاحبش از او جدا مى شود مگر عمل كسى كه در راه خدا مرزبانى كند ؛ عمل چنين كسى رشد مى كند و تا روز قيامت روزيش داده مى شود .

٣٧٨ ارزش نگهبانى دادن

١٢٠٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : يك شب نگهبانى دادن در راه خدا برتر است از هزار شبانه روز كه شبهايش به عبادت و روزهايش به روزه دارى سپرى شود .

١٢١٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : دو چشمند كه با آتش تماس نمى يابند : چشمى كه از ترس خدا بگريد و چشمى كه شبها در راه خدا نگهبانى دهد .

٧٨

جهاد (٢) «جهاد اكبر»

٣٧٩ انواع جهاد

١٢١١.امام حسين عليه السلام ـ در پاسخ به اين پرسش كه جهاد سنّت (پيامبر) است يـ : جهاد چهارگونه است : دو گونه آن فريضه (الهى) است و گونه ديگر سنّتى است كه جز به فريضه بدان دست نيازند و يك جهاد نيز (تنها) سنّت است . امّا آن دو جهاد كه فريضه اند : يكى جهادِ آدمى با نَفْسِ خويش است در بازداشتن نَفْس از نافرمانى هاى نسبت به خدا ، كه بزرگترين جهاد است ، و ديگرى پيكار (و جهاد) با كافرانى كه هم مرز شمايند كه آن نيز فريضه است . امّا آن جهاد كه سنّتى است كه جز به فريضه بدان دست نيازند ، جهاد با دشمن است كه بر تمامِ امّت واجب است و اگر آن جهاد را ترك كنند ، بر آنها عذاب درآيد و اين عذاب تمامِ امّت را در برگيرد و آن جهاد ، بر امامْ سنّت است و تعريفش آن است كه امام با امّت بر سرِ دشمن تازد و با دشمنان جهاد كند . امّا جهادى كه فقط سنّت است ، برپا داشتن هر سنّتِ (نَبَوى) است كه انسان بر پاى دارد و در برپا نگهداشتن و برآوردن و زنده كردن آن مبارزه كند . پس سعى و عمل در راه آن بهترين اعمال است زيرا زنده داشتنِ سنّت است، و پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود : «هركس سنّت و قانونِ نيكى را بنيان گذارد ، پاداشش از آنِ اوست و نيز از ثواب همه آنان كه تا روز قيامت بدان عمل مى كنند بهره مى برد بى آنكه از ثواب خودِ آنان چيزى كاسته شود.».

١٢١٢.امام على عليه السلام : جهاد زن اين است كه خوب شوهردارى كند .

٣٨٠ تشويق به جهاد با نفس

١٢١٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : مجاهد كسى است كه به خاطر خدا با نفس خود مبارزه كند .

١٢١٤.امام على عليه السلام : جهاد با نفس كابين بهشت است.

١٢١٥.امام على عليه السلام : در هنگام خواهشها ، نفست را جلوگيرى كن و در هنگام شبهات آن را به كتاب خدا ارجاع ده.

١٢١٦.امام كاظم عليه السلام : براى بازداشتن نفس خود از خواهشهايش با آن مبارزه كن كه مبارزه با نفس ، همچون مبارزه با دشمنت ، بر تو واجب است .

٣٨١ جهاد اكبر (بزرگتر)

١٢١٧.امام على عليه السلام: پيامبر خدا صلى الله عليه و آله سپاهى را به جنگ اعزام كرد. وقتى برگشتند فرمود : خوشامد مى گويم به مردمانى كه جهاد اصغر را گذارندند ولى جهاد اكبر همچنان بر عهده آنان باقى مانده است . عرض شد : اى رسول خدا ! جهاد اكبر چيست ؟ فرمود : جهاد با نفس . امام عليه السلام فرمود : برترين جهاد جهادى است كه انسان با نفس نهفته در ميان دو پهلوى خود كند .

١٢١٨.امام على عليه السلام : برترين جهاد ، مبارزه كردن با هواى نفس و بازگرفتن آن از لذّت هاى دنياست .

١٢١٩.امام باقر عليه السلام : هيچ فضيلتى چون جهاد نيست و هيچ جهادى مانند مبارزه با هواى نفس نيست .

٣٨٢ شيوه مبارزه با نفس

١٢٢٠.امام على عليه السلام : در راه طاعت خدا با نفس خود پيكار كن همچون كسى كه با دشمنش مى جنگد و بر آن چيره شو همچون چيره آمدن خصم بر خصم ؛ زيرا نيرومندترين مردمان كسى است كه بر نفس خويش چيره شود .

١٢٢١.امام على عليه السلام : با پيكار بى امان با نفسهايتان زمام آنها را در اختيار خود گيريد .

٣٨٣ ثمره مجاهدت

١٢٢٢.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : با مجاهدت مى توان بر عادتهاى بد چيره آمد .

١٢٢٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : با خواهشهاى نفس خــود بستيزيد ، دلهايتان را حكمت فرا مى گيرد .

١٢٢٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : با كم خوردن و كم آشاميدن به جنگ نفسهاى خود رويد ، فرشتگان بر سر شما سايه مى فكنند و شيطان از شما مى گريزد .

١٢٢٥.امام على عليه السلام : با خواهش (نفس) خود پيكار كن، بر خشمت چيره شو و با عادتهاى بد خود مخالفت كن تا نفست پاكيزه شود ، خردت كمال يابد و از پاداش پروردگارت بهره كامل برى .

١٢٢٦.امام على عليه السلام : پيكار با نفس و بازداشتن آن از خواهشهايش درجات را رفعت مى بخشد و حسنات را دو چندان مى كند .

١٢٢٧.امام على عليه السلام : اصلاح نفس با مجاهدت حاصل مى شود .

٧٩

جهاد (٣) «سختكوشى در فرمانبرى از خدا»

٣٨٤ سختكوشى در فرمانبرى از خدا

١٢٢٨.امام على عليه السلام : بر شما باد به تلاش و سختكوشى و مهيا شدن و آماده گشتن .