ما پيامبر را بشرى مى‌دانيم كه البتّه برترين آفريدگانِ خدا يا همان چيزى است كه صوفيان يا عارفان مسلمان، «انسان كاملش» مى‌نامند. اين بيت صوفيان زبان حال جملگى مسلمانان درباره پيامبر ٦ است: محمّدٌ بَشَرٌ لاكَالبَشَر/ بَلْ هُوَ كَالياقُوتِ بَيْنَ الْحَجَرِ.

محمّد نيز انسان ست امّا نه چون ديگر انسانها؛ بلكه او چون ياقوت در ميان سنگ‌هاست.

نكته مهم اين كه، اگر چه پيامبران همگى در گوهرِ نبوت و رسالت، كه فضيلتى فاخِر است، با هم مشتركند و هيچ‌گونه تفارقى در ميان آنان نيست، چنانكه خداى تعالى فرمود:

«لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِن رُسُلِهِ.[٢] ميان هيچ يك از فرستادگان او فرق ننهيم. امّا بر حسب مقامات معنوى و مراتب وجودى با يكديگر متفاوتند و برخى بر برخى ديگر برترى داده شده‌اند. و بِالتَّبع در تحمّل بار نبوّت و رسالت الهى و ابلاغ آن به سوى خلق نيز برخى‌شان بر برخى ديگر، برترى دارند:

تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَى‌ بَعْضٍ مِنْهُم مَن كَلَّمَ اللَّهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَاتٍ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ.[٣] آن پيامبران، برخى شان را بر برخى برترى داديم. از ايشان كسى بود كه خدا با وى سخن گفت، و برخى‌شان را پايه‌ها بالابرد. و عيسى پسر مريم را حجّت‌ها و نشانه‌هاى روشن داديم و او را به روح القدس- جبرئيل- نيرومند گردانيديم.

اين برترى در شخصيت و نبوّت پيامبر گرامى اسلام ٦ در عالى‌ترين سطحِ ممكن تجلّى يافته است: اللَّهُمَّ انّى اسْئَلُكَ بِالتَّجَلىِ الْاعْظَمِ فىِ هذِهِ اللَّيلَةِ مِنَ الشَّهْرِ الْمُعَظَّمِ.[٤] اكنون به پاره‌اى از ويژگى‌هايى كه حضرت محمد ٦ را بر ديگر پيامبران برترى داده است اشاره مى‌شود. ويژگى يكم، اين كه هر پيامبرى به سوى امت خويش برانگيخته شد، امّا او به سوى همه امت‌ها- پيشينيان و پسينيان- برانگيخته شده است:

[١] - نهج‌البلاغه، نامه ٢٨

[٢] - بقره، آيه ٢٨٥

[٣] - همان، آيه ٢٥٣

[٤] - مفاتيح، دعاى شب ٢٧ رجب