كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ.[١] ما به هريك از شما، شريعت و راهى داده‌ايم و اگر خداوند مى‌خواست شما را امّتى يگانه مى‌گردانيد ولى خواست تا شما را در آن‌چه‌تان داده است، بيازمايد؛ پس در كارهاى خير بر يكديگر پيشى گيريد؛ بازگشت همه شما به سوى خداوند است، بنابراين، شما را از آن چه در آن اختلاف مى‌ورزيد، آگاه مى‌گرداند.

از اين آيات و آياتى ديگر از اين دست، برمى‌آيد كه كثرت طولى اديان، نه‌تنها لازم است؛ بلكه بازتابى از غناى ذات الهى بشمار مى‌رود و مطلوب خداوند است.[٢] و البته تأييد قرآن نسبت به تنوع وحى، به معناى اصالت هرچيزى نيست كه در گذشته يا زمان حال در مقام دين مقبوليت يافته است؛ زيرا كه سراسر تاريخ شاهد پيامبران دروغين است. و همچنين بسيارى از اديان آسمانى منسوخ گشته يا از صورت اوليّه‌شان منحرف شده‌اند. اسلام، با اين كه خود را وارث اين سلسله دراز پيامبران مى‌داند كه آغازش به حضرت آدم مى‌رسد، و همه آنها را كه بنابر حديث نبوى، شمارشان به صد و بيست و چهار هزار نفر مى‌رسد و همگى مسلمان نيز هستند، قبول دارد.[٣] امّا در هيچ چيز و هيچ يك از آموزه‌هاى خود، وامدار كسى نيست:

وَإِنَّكَ لَتُلَقَّى‌ الْقُرْآنَ مِن لَدُنْ حَكِيمٍ عَلِيمٍ.[٤] و بى‌گمان اين قرآن را از نزد فرزانه‌اى دانا به تو آموخته‌اند.

وَمَا كَانَ هذَا الْقُرْآنُ أَن يُفْتَرَى‌ مِن دُونِ اللَّهِ وَلكِن تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ الْكِتَابِ لَا رَيْبَ فِيهِ مِن رَبِّ الْعَالَمِينَ.[٥] و [چنين‌] نيست كه اين قرآن را از سوى [كسى‌] جز خداوند برتافته باشند؛ بلكه هماهنگ با چيزى است كه پيش از آن بوده است و بيانِ روشن كتاب است، در آن هيچ‌

[١] - مائده، آيه ٤٨

[٢] - كثرت عرضى اديان؛ يعنى اديان مختلف در يك زمان به طور حتم امرى نامطلوب است: فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلَالُ فَأَنَّى‌تُصْرَفُونَ. پس از حقّ، جز گمراهى چه خواهد بود؟ پس چگونه‌[ از حق‌] روى گردانتان مى‌كنند؟( يونس، آيه ٣٢)

[٣] - خصال، ص ٥٢٤

[٤] - نمل، آيه ٦

[٥] - يونس، آيه ٣٧