چون چراغدانى است». بلكه مصداق خارجى و حقيقتى الهى را مى‌فهماند كه زمام همه امور عالم در آنجا به گونه انبوه و متراكم در دست تدبير خداوند است. يعنى عرش و كرسى مقامى هستند كه سرِنخ‌هاى حوادثِ عالم در همه مراتب هستى در آن جاست؛ براى همين پس از بيانِ استوا و استيلاى بر عرش، تدبير كار جهان را مطرح كرده و اين تدبير را از فراز آسمان‌ها تا فرودِ زمين و از فرودِ زمين تا فرازِ آسمان‌ها و از دنيا تا آخرت، گسترش داده است:

ثُمَّ اسْتَوَى‌ عَلَى الْعَرْشِ مَا لَكُم مِّن دُونِهِ مِن وَلِيٍّ وَلَا شَفِيعٍ أَفَلَا تَتَذَكَّرُونَ. يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّماءِ إِلَى الْأَرْضِ ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ أَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ.[١] [خداوند، جهان را شش روزه آفريد] سپس بر عرش برآمد، شما را جز او هيچ سرپرست و كارسازى و هيچ شفيعى نيست آيا ياد نمى‌كنيد و پند نمى‌گيريد؟ كار- وحى يا كارجهان- را از آسمان تا زمين تدبير مى‌كند، سپس [آن كار] به سوى بالا مى‌رود در روزى كه اندازه آن هزار سال است از آن چه شما مى‌شمريد.

ثُمَّ اسْتَوَى‌ عَلَى الْعَرْشِ يَعْلَمُ مَا يَلِجُ فِي الْأَرْضِ وَمَا يَخْرُجُ مِنْهَا.[٢] سپس بر عرش- مقام فرمانروايى و تدبير امور- برآمد. آن چه در زمين فرو رود و آن چه از آن بيرون آيد و هر چه از آسمان فرود آيد و هرچه در آن بالا رود.

پاسخ قطعى و روشن درباره عرش و كرسى‌

پاسخ قطعى و روشن به اين پرسش، كه «عرش خدا چيست و كجاست» و كرسى به چه‌

[١] - سجده، آيه ٤- ٥

[٢] - حديد، آيه ٤