پنج، فرشتگان، آفريده‌هاى خداوند و واسطه ميان او و عالم شهودند. خداوند آنها را به كارگزارى در اداره جهان گماشته است. بندگانى گرامى و نورانى كه هيچ‌گاه خدا را نافرمانى نكنند و به هر چه مأموريّت يابند، بى‌كم و كاست انجام دهند. از اين رو، سخن خداوند: «جاعِل الْمَلائِكَةِ رُسُلًا ...»[١] مشعر؛ بلكه دليل آن است كه همه فرشتگان، واسطه‌هايى ميان خلق و خالق‌اند تا فرمانهاى تكوينى و تشريعى او را به جاى آرند. و هيچ دليلى و قرينه‌اى در ميان نيست كه «رُسُل» را ويژه فرشتگانى بدانيم كه آورنده وحى‌اند؛ زيرا كه عموم لفظ «الملائكه»[٢] و نبودِ مخصّص، همه فرشتگان را در برمى‌گيرد. علاوه، كلمه «رُسُل» در حوزه كاربردى‌اش در قرآن كريم، بر ملائكه‌اى كه واسطه وحى نبوده‌اند نيز اطلاق شده است:

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى‌ إِذَا جَاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَايُفَرِّطُونَ.[٣] و او بر بندگان خويش چيره است و بر شما نگهبانانى مى‌فرستد تا چون مرگ هر يك از شما در رسد، فرشتگان ما، جان او را بستانند و آنان كوتاهى نمى‌ورزند.

وَإِذَا أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً مِن بَعْدِ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُمْ إِذَا لَهُم مَكْرٌ فِي آيَاتِنَا قُلِ اللَّهُ أَسْرَعُ مَكْراً إِنَّ رُسُلَنَا يَكْتُبُونَ مَا تَمْكُرُونَ.[٤] و چون به مردم پس از رنجى كه به آنان رسيده است، آسايشى بچشانيم، ناگاه درباره آيات ما نيرنگ مى‌ورزند، بگو خداوند در تدبير چابك‌تر است؛ بى‌گمان فرستادگان ما (فرشتگان)، آنچه نيرنگ مى‌ورزيد، مى‌نگارند.

وَلَمَّا جَاءَتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِيمَ بِالْبُشْرَى‌ قَالُوا إِنَّا مُهْلِكُوا أَهْلِ هذِهِ الْقَرْيَةِ إِنَّ أَهْلَهَا كَانُوا ظَالِمِينَ.[٥] و هنگامى كه فرستادگان (فرشتگان) ما براى ابراهيم‌

[١] - فاطر، آيه ١

[٢] - جمع محلّى به« الف و لام» افاده عموم مى‌كند. اگر چه برخى اين عموم را با مقدمات حكمت و قرينه‌هاى ديگر اثبات‌مى‌كنند

[٣] - انعام، آيه ٦١

[٤] - يونس، آيه ٢١

[٥] - عنكبوت، آيه ٣١