أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَى‌ مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ فَقَدْ آتَيْنَا آلَ إِبرَاهِيمَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَآتَيْنَاهُم مُلْكاً عَظِيماً.[١] يا اين كه مردم براى آنچه خداوند به آنان از بخشش خود داده است؛ رشك مى‌برند؟ بى‌گمان ما به خاندان ابراهيم كتاب [آسمانى‌] و فرزانگى داديم و به آنان فرمانروايى سترگى بخشيديم.

در نتيجه به حكم و فرمان خود در آن چه مِلك مردم است، تصرف قانونى مى‌كند؛ چرا كه مالك آن‌هاست، همچنان كه مَلِك (پادشاه) بشرى، در آن چه در دست رعاياى اوست، تصرّف مى‌كند. براى همين، قرآن كريم خداوند را مَلِك مردم ناميده است:

قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ. مَلِكِ النَّاسِ.[٢] بگو: به پروردگار آدميان پناه مى‌برم فرمانفرماى آدميان.

هم از اين جهت است كه آن چه از آن مردم و در اختيار آن‌هاست، از آنِ خداوند است و خداى تعالى است كه آدميان را برخوردار كرده است:

وَآتَاكُم مِن كُلِّ مَا سَأَلْتُمُوهُ وَإِن تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا.[٣] و از هرچه خواستيد، به شما داده است؛ و اگر نعمت خداوند بر شماريد، نمى‌توانيد شمار كرد.

وَمَا لَكُمْ أَلَّا تُنفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَللَّهِ مِيرَاثُ السَّموَاتِ وَالْأَرْضِ.[٤] و شما را چه مى‌شود كه در راه خداوند هزينه نمى‌كنيد در حالى كه ميراث آسمان‌ها و زمين از آنِ خداوند است.

حاصل آن كه، خداى تعالى هم خالق و آفريدگار جهان است و هم مالك آن و در نهايت پادشاه و فرمانرواى مطلق قلمرو هستى است. فرمانرواى مطلقى كه حتّا از قيد اطلاق نيز رهاست؛ چرا كه اطلاق آن ذات مقدس در مرتبه «تَعَيُّنْ» است و در مقام هويّت مطلقه هيچ قيد و تَعَيُّنِى نيست، حتّا قيد اطلاق.

[١] - نساء، آيه ٥٤

[٢] - سوره ناس، آيه ١- ٢

[٣] - ابراهيم، آيه ٣٤

[٤] - حديد، آيه ١٠