مى‌دهد كه انسان، به خاطر شهوتِ ايمان، معرفت را برمى‌گزيند و به خاطر شهوتِ كفر، انكار را.[١٨٣] اين حديث، به خوبى نشان مى‌دهد كه ميل و رغبت انسان، هم مى‌تواند به ايمان تعلّق بگيرد و هم به كفر. وانگهى به هر كدام كه تعلّق بگيرد، نسبت به ضدّ آن، كراهت و نفرت پيدا خواهد شد.

در قرآن كريم نيز به اين مسئله پرداخته شده است، آن‌جا كه آمده:

(وَ لكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمانَ وَ زَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَ كَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْيانَ.[١٨٤] وليكن خدا، ايمان را نزد شما دوست‌داشتنى ساخت و آن را در دل‌هايتان آراست و كفر و زشتكارى و نافرمانى را نزد شما ناخوشايند قرار داد).

در اين آيه شريف، از تعبيرهاى محبّت و زينت براى ايمان، و كراهت براى عصيان استفاده شده كه بيانگر حقيقت ياد شده است.

همچنين در جاى ديگر چنين آمده است:

(عَسى‌ أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ عَسى‌ أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ.[١٨٥] بسا كه چيزى را ناخوش مى‌داريد و آن براى شما بهترين است، و بسا كه چيزى را دوست مى‌داريد و آن براى شما بدترين است).

در اين آيه نيز از محبّت و كراهت استفاده شده است. بنا بر اين، كسانى كه از قضاى تشريعى خداوند متعال، راضى هستند، با اشتياق، دستورهاى وى را انجام مى‌دهند و با تنفّر، حرام‌ها را ترك مى‌كنند.

...

(٣- ٥) نمودار واكنش مثبت به قضاى تشريعى‌

[١٨٣]. الإمام الصادق( ع)- فى جَوابِ عَبدِالرَّحيمِ القَصيرِ لمّا سَأَلَهُ عَنِ المَعرِفَة وَالجُحودِ هَل هُما مَخلوقانِ-: سَأَلتَ عَنِ المَعرِفَة ما هِى، فَاعلَم- رَحِمَك اللهُ- أنَّ المَعرِفَة مِن صُنعُ اللهِ عز و جل فِى القَلبِ مَخلوقَة، وَالجُحودَ صُنعِ اللهِ فِى القَلبِ مَخلوقٌ، ولَيسَ لِلعِبادِ فيهِما مِن صُنعٍ، ولَهُم فيهِمَا الاختيارُ مِنَ الاكتِسابِ، فَبِشَهوَتِهِمُ الإِيمانَ اختارُوا المَعرِفَة، فَكانوا بِذلِك مُؤمِنينَ عارِفينَ، وبِشَهوَتِهِمُ الكفرَ اختارُوا الجُحودَ، فَكانوا بِذلِك كافِرينَ جاحِدينَ ضُلّالًا، وذلِك بِتَوفيقِ اللهِ لَهُم وخِذلانِ مَن خَذَلَهُ اللهُ، فَبِالاختِيارِ وَالاكتسابِ عاقَبَهُمُ اللهُ وأَثابَهُم( التوحيد، ص ٢٢٦، ح ٧؛ بحار الأنوار، ج ٥، ص ٣٠، ح ٣٩).

[١٨٤]. سوره حجرات، آيه ٧.

[١٨٥]. سوره بقره، آيه ٢١٦.