الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٤٩٤ - د- باور به خدا

يادت، لذّت‌بَرنده قرار بده.

آنچنان نقش ياد خدا اساسى است كه بدون آن نمى‌توان انتظار نشاط داشت. غفلت از ياد خدا موجب «خودفراموشى»[١٨١١] و «قساوت قلب»[١٨١٢] و «مردن دل»[١٨١٣] مى‌گردد. از اين رو، خداوند متعال به عنوان آفريننده انسان- كه بيشترين آگاهى را از ماهيت او دارد-، تصريح مى‌فرمايد كه:

(وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً.[١٨١٤] و هر كس از ياد من روى گردانَد، زندگى سختى خواهد داشت).

و امّا حقيقت ذكر چيست؟ حقيقت ذكر، عبارت است از توجّه دل به آفريدگار جهان و احساس اين واقعيت كه جهان، محضر خداست و انسان، در حضور اوست. اين معنا تحقّق نمى‌يابد، مگر با دو شرط: يكى معرفت حقيقى نسبت به خداوند متعال، و ديگرى توجّه به او. به بيان روشن‌تر، تا انسان، آفريدگار حقيقى جهان را نشناسد، نمى‌تواند او را ياد كند. بنا بر اين، كسانى كه چيزى غير از معبود حقيقى را عبادت مى‌كنند، در واقع، او را ياد نكرده‌اند؛ بلكه پندار خود را ياد كرده‌اند.[١٨١٥]

د- باور به خدا

ايمان، از ديگر عوامل ارتباط با خدا و التذاذ معنوى است. در ادبيات دين، از چيزى به نام «حلاوت ايمان» ياد شده است.[١٨١٦] آنچه اين جا مهم است اين كه اين شيرينى، مربوط به لذّت‌هاى معنوى انسان است كه مى‌تواند نشاط روحى و روانى را براى انسان به ارمغان بياورد. اين شيرينى چنان لذّتى دارد كه هر كس آن را بچشد، از او روى‌گردان نمى‌شود[١٨١٧] و با چشيدن آن، سيراب نمى‌شود؛

بلكه ماهيتى فزاينده دارد كه هر كس بيشتر از آن بچشد، بيشتر علاقه‌مند مى‌شود.[١٨١٨] بديهى است كه‌

[١٨١١].\i( وَ لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ أُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ)\E( سوره حشر، آيه ١٩).

[١٨١٢]. الكافى عن على بن عيسى رفعه: إنَّ موسى( ع) ناجاهُ اللهُ تَبارَك وتَعالى فَقالَ لَهُ فى مُناجاتِهِ: ... يا موسى، لا تَنسَنى عَلى كلِّ حالٍ، ولا تَفرَح بِكثرَة المالِ؛ فَإِنَّ نِسيانى يقسِى القُلوبَ، ومَعَ كثرَة المالِ كثرَة الذُّنوبِ( الكافى، ج ٨، ص ٤٢- ٤٥، ح ٨؛ تحف العقول، ص ٤٩٣. نيز، ر. ك: الكافى، ج ٢، ص ٤٩٧، ح ٧؛ علل الشرائع، ص ٨١، ح ٢؛ الخصال، ص ٣٩، ح ٢٣).

[١٨١٣]. امام صادق( ع): فيما ناجَى اللهُ بِهِ موسى( ع)، قالَ: يا موسى، لا تَنسَنى عَلى كلِّ حالٍ؛ فَإِنَّ نِسيانى يميتُ القَلبَ( الكافى، ج ٢، ص ٤٩٨، ح ١١؛ بحار الأنوار، ج ١٣، ص ٣٤٤، ح ٢٤).

[١٨١٤]. سوره طه، آيه ١٢٤.

[١٨١٥].\i( إِنْ هِيَ إِلَّا أَسْماءٌ سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ ما أَنْزَلَ اللَّهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَ ما تَهْوَى الْأَنْفُسُ)\E( سوره نجم، آيه ٢٣).

[١٨١٦]. ر. ك: دانش‌نامه قرآن و حديث، ج ٨، ص ١٠٤( حلاوة الايمان).

[١٨١٧]. امام زين العابدين( ع) در مناجات نهم از مناجات پانزده‌گانه: مَن ذَا الَّذى ذاقَ حَلاوَة مَحَبَّتِك فَرامَ مِنك بَدَلًا، ومَن ذَا الَّذى آنَسَ بِقُربِك فَابتَغى عَنك حِوَلًا( بحار الأنوار، ج ٩٤، ص ١٤٨).

پيامبر خدا( ص): قالَ اللهُ عز و جل لى: يا مُحَمَّدُ، لَو أنَّ الخَلائِقَ نَظَروا إلى عَجائِبِ صُنعى ما عَبَدوا غَيرى، ولَو أنَّهُم وَجَدوا حَلاوَة ذِكرى فى قُلوبِهِم لَزِموا بابى، ولَو أنَّهُم نَظَروا إلى لَطائِفِ بِرّى مَا اشتَغَلوا بِشَى‌ءٍ سِواى( مصابيح القلوب، ص ٥٩).

[١٨١٨]. إلهى، وإنَّ كلَّ حَلاوَة مُنقَطِعَة وحَلاوَة الإِيمانِ تَزدادُ حَلاوَتُهَا اتِّصالًا بِك. إلهى، وإنَّ قَلبى قَد بَسَطَ أمَلَهُ فيك، فَأَذِقهُ مِن حَلاوَة بَسطِك إياهُ البُلوغَ لِما أمَّلَ، إنَّك عَلى كلِّ شَى‌ءٍ قَديرٌ( بحار الأنوار، ص ٩٤- ٩٦، ح ١٢).