الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٤٤ - واكنش هاى مثبت

خداوند- كه ثنايش والاست- مى‌فرمايد: به عزّت و جلالم سوگند، از ميان آفريدگانم، آفريده‌اى كه نزد من محبوب‌تر از بنده مؤمنم باشد، نيافريدم و بدين جهت، او را به اسم خودم، مؤمن نام نهادم .... پس بايد به قضاى من، خشنود باشد و بر بلاى من شكيبايى بورزد و نعمت‌هاى مرا سپاس بگذارد. اى محمّد! او را در شمار بندگان راستين درگاه خود مى‌نويسم.

آمدى، از امام على (ع) نيز در اين باره چنين نقل مى‌كند:

ثَلاثٌ مَن كنَّ فيهِ فَقَد رُزِقَ خَيرَ الدُّنيا وَ الآخِرَة؛ هُنَّ: الرِّضَا بِالقَضَاءِ وَ الصَّبرُ عَلَى البَلاءِ، وَ الشُّكرُ فِى الرَّخاءِ.[١٦٦]

سه چيز در هر كس باشد، در حقيقت، خير دنيا و آخرت نصيبش گشته است: خشنودى به قضا، شكيبايى بر گرفتارى و سپاس‌گزارى در آسايش.

در جاى ديگرى نيز چنين نقل مى‌كند:

إنَّكُم إن صَبَرتُم عَلَى البَلاءِ، وَ شَكَرتُم فِى الرَّخاءِ، وَ رَضِيتُم بِالقَضاءِ، كانَ مِن اللِه سُبحانَهُ الرّضا.[١٦٧]

اگر شما بر گرفتارى شكيبا، و در آسايشْ سپاس‌گزار، و به قضا خشنود باشيد، از جانب خداوند سبحان هم از شما خشنودى خواهد بود.

هم او در دعايش نيز مى‌فرمايد:

اللّهُمَّ! ... وَ أسأَلُك أن تَرزُقَنِى شُكرَ نِعمَتِك، وَ صَبراً عَلَى بَليتِك، وَ رِضى بِقَدَرِك.[١٦٨]

خداوندا! ... و از تو مى‌خواهم كه سپاس‌گزارى بر نعمتت و شكيبايى بر بلايت و خشنودى به قَدَرت را روزى‌ام گردانى.

در پاره‌اى از روايات، دو عنوان رضا و صبر، معمولًا با هم آمده‌اند. امام على (ع) مى‌فرمايد: مردى به حضور پيامبر (ص) رسيد و گفت: اى پيامبر خدا! جانم سير و قانع نمى‌گردد. پيامبر خدا (ص) به او فرمود:

قُل: اللَّهُمَّ رَضِّنِى بِقَضَائِك، وَ صَبِّرنِى عَلَى بَلَائِك، وَ بارِك فِى أقدَارِك، حَتّى لا أُحِبَّ تَعجيلَ شَى‌ءٍ أخَّرتَهُ، وَ لا تَأخيرَ شَى‌ءٍ عَجَّلْتَهُ.[١٦٩]

[١٦٦]. غرر الحكم، ح ٦٢٨٣؛ عيون الحكم والمواعظ، ص ٢٨٢، ح ٦٢٨٣.

[١٦٧]. غرر الحكم، ح ٣٨٤٥.

[١٦٨]. مهج الدعوات، ص ١٣٠.

[١٦٩]. قرب الإسناد، ص ٢٢٠؛ مستدرك الوسائل، ج ١٥، ص ٢٧٦، ح ١٨٢٢٨. نيز، ر. ك: دانش‌نامه عقايد اسلامى، ج ٩، ص ١٣٦ به بعد.