الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٢١٥ - پيش دستى در دعا

درمان مى‌سازد.[٧٦٨] همچنين انسان‌ها از ترك دعا پرهيز داده شده‌اند[٧٦٩] و خستگى از دعا[٧٧٠] و ناتوانى در دعا كردن،[٧٧١] مورد سرزنش قرار گرفته است.

پيش‌دستى در دعا

آنچه در اجابت دعا و برآورده شدن نيازها مهم است، دعاى هنگام خوشايند است كه در ادبيات دين، از آن به عنوان‌ «التقدم فى الدعاء پيش‌دستى در دعا كردن»[٧٧٢] ياد مى‌شود. همان گونه كه پيش‌تر گذشت، افراد فقط هنگام ناخوشايند دعا مى‌كنند و در خوشايند، ارتباطى با خداوند ندارند.[٧٧٣] اين، عامل ناكامى در دعاست. بايد در خوشايند نيز اهل دعا بود تا در ناخوشايند، انسان، بهتر مورد توجّه خداوند قرار گيرد. پيامبر خدا (ص) در اين باره مى‌فرمايد:

احفَظِ الله يحفَظك، وَاحفَظِ اللهَ تَجِدهُ أمامَك، تَعَرَّف إلَى اللهِ عزّ وجلّ فِى الرَّخاءِ يعرِفك فِى الشِّدَّةِ، إذا سَأَلتَ فَاسأَلِ الله، وإذَا استَعَنتَ فَاستَعِن بِاللهِ عزوجل.[٧٧٤]

خدا را پاس بدار، تا تو را پاس بدارد و خدا را پاس بدار، تا او را در برابر خود بيابى. در هنگام آسايش، خدا را بشناس، تا در هنگام سختى، او تو را بشناسد. هرگاه چيزى خواستى، از خدا بخواه و هرگاه كمكى طلبيدى، از خداوند عزّ وجلّ بطلب.

در حديث ديگرى كه از ايشان نقل شده، تصريح مى‌فرمايد:

مَن سَرَّهُ أن يستَجيبَ الله لَهُ عِندَ الشَّدائِدِ وَالكرَبِ، فَليكثِرِ الدُّعاءَ فِى الرَّخاءِ.[٧٧٥]

هر كه خوش دارد كه خداوند، در سختى‌ها و گرفتارى‌ها دعايش را بپذيرد، در هنگام آسايش، بسيار دعا كند.

هرگاه بنده در هنگام آسايش، پروردگارش را ياد كند، خداوند، در هنگام گرفتارى به يارى‌اش مى‌آيد.[٧٧٦] اين يك اصل است كه هر كس پيش از آن كه بلا و گرفتارى‌اى بر او فرود آيد، دعا كند،

[٧٦٨]. ر. ك: همان، ص ٩٢، ح ١٢٨ و ١٢٩( الشفاء من كل داء).

[٧٦٩]. ر. ك: همان، ص ٩٤، ح ١٣٠- ١٣٩( التَّحذيرُ مِن تَرك الدُّعاءِ).

[٧٧٠]. ر. ك: همان، ص ٩٨، ح ١٤٠ و ١٤١( ذَمُّ المَلالِ مِنَ الدُّعاءِ).

[٧٧١]. ر. ك: همان، ص ١٠٠، ح ١٤٢- ١٤٤( ذَمُّ العَجزِ عَنِ الدُّعاءِ).

[٧٧٢]. ر. ك: همان، ج ١، ص ٣٨.

[٧٧٣]. ر. ك: فصل ششم، الگوهاى واكنش منفى.

[٧٧٤]. كتاب من لا يحضره الفقيه، ج ٤، ص ٤١٢، ح ٥٩٠٠؛ الأمالى، طوسى، ص ٥٣٦، ح ١١٦٢؛ المستدرك على الصحيحين، ج ٣، ص ٦٢٣، ح ٦٣٠٣ و ص ٦٢٤، ح ٦٣٠٤.

[٧٧٥]. سنن الترمذى، ج ٥، ص ٤٦٢، ح ٣٣٨٢؛ مسند أبى يعلى، ج ٦، ص ٤٢، ح ٦٣٦٥؛ المستدرك على الصحيحين، ج ١، ص ٧٢٩، ح ١٩٩٧؛ الكافى، ج ٢، ص ٤٧٢، ح ٤؛ مكارم الأخلاق، ج ٢، ص ١١، ح ١٩٩٩.

[٧٧٦]. پيامبر خدا( ص): إذا ذَكرَ العَبدُ رَبَّهُ عز و جل فِى الرَّخاءِ، أغاثَهُ عِندَ البَلاءِ( الدعاء، ص ٣٥، ح ٤٦؛ حلية الأولياء، ج ١، ص ٢٧٠).