امّا كسى كه معتقد است به اين كه مالك هيچ چيز نيست، ديگر نه از ورود گرفتارى فقدان مايملكش اندوهناك مى‌شود و نه از رسيدن سودى مسرور مى‌گردد، و چگونه از رسيدن مصيبت متأثّر مى‌شود، كسى كه ايمان دارد به اين كه مالك، تنها و تنها خداست و او حق دارد و مى‌تواند در ملك خودش هر جور تصرّفى بكند؟![٦٤٣]

كسى لباس گران‌قيمت امام جواد (ع) را براى ايشان مى‌بُرد. در ميان راه، لباس را دزديدند. فرد، نامه‌اى به امام (ع) نوشت و جريان را بازگو كرد. امام جواد (ع) در پاسخ وى، به خطّ مبارك خودشان نوشتند:

إنَّ أنفُسَنا وأموالَنا مِن مَواهِبِ اللَّهِ الهَنيئَةِ وعَواريهِ المُستَودَعَةِ، يمَتِّعُ بِما مَتَّعَ مِنها فى سُرورٍ وغِبطَةٍ ويأخُذُ ما أخَذَ مِنها فى أجرٍ وحِسبَةٍ.[٦٤٤]

همانا جان‌ها و اموال ما از هديه‌هاى گواراى الهى و امانت‌هاى به وديعه گذاشته اويند. ما را از آن، در موقعيت سرور و غبطه‌آورى بهره‌مند مى‌گرداند و آنچه را مى‌گيرد، با اجر و پاداش مى‌گيرد.

اين كلام ايشان، بيانگر يك واقعيت است: امانت بودن آنچه ما داريم و باور حتمى به اين واقعيت. پس از بيان اين واقعيت مى‌فرمايد:

فَمنَ غَلَبَ جَزَعُهُ عَلى صَبرِهِ، حُبِطَ أجرُهُ ونَعوذُ بِاللَّهِ مِن ذلِك.[٦٤٥]

پس كسى كه بى‌تابى‌اش بر بردبارى‌اش چيره شود، اجر او از بين مى‌رود و ما از اين، به خدا پناه مى‌بريم.

در اين قسمت، امام جواد (ع) به واكنش ما نسبت به فقدان مال مى‌پردازد و بيان مى‌دارد كه بى‌تابى كردن، مايه خُسران است، نه از دست دادن مال؛ چون همان گونه كه در تفسير محروميت و مصاديق آنْ، خواهد آمد، مصيبت، آن است كه انسان از پاداشِ فقدان، محروم گردد.

نكته مهم ديگرى كه در كلام ايشان مى‌توان يافت، اين است كه امانتدار بودن انسان، فقط نسبت به مال مصطلح نيست؛ هر آنچه منتسب به انسان است، از مال و جان و فرزند و عيال، در

اين دايره قرار مى‌گيرند. كسانى كه فرزندى را هم از دست مى‌دهند، در حقيقت، امانت خدا را پس داده‌اند.

كسى از اصحاب پيامبر (ص) فرزند خود را از دست داد و بسيار بى‌تاب شد. پيامبر (ص) نامه تسليتى براى وى فرستاد كه در بخشى از آن آمده بود:

[٦٤٣]. ترجمه تفسير الميزان، ج ١، ص ٥٣١.

[٦٤٤]. بحار الأنوار، ج ٥٠، ص ١٠٣.

[٦٤٥]. تحف العقول، ص ٤٥٦؛ بحار الأنوار، ج ٥٠، ص ١٠٣.