الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ١١٢ - سه آسانى شريعت

اى مردم! بدانيد كه خداوند سبحان، چون خلق را آفريد، چنان خواست كه از نقصْ به كمال بروند و در آداب و فضايل اخلاقى، به مقامى شريف و پايه‌اى بلند و ارجمند برسند. او مى‌دانست كه آنان به كمال مطلوب نمى‌رسند جز به آنچه مفيد براى ايشان است و آنچه مضرّ، همه را به آنان مى‌آموزد، و آموختن جز به امر و نهى ممكن نيست، و امر و نهى نيز جز با وعد و وعيد، راست نمى‌آيد، و وعد و وعيد، جز با تشويق و تهديد، صورت نمى‌پذيرد، و تشويق، جز بدان چه دل بدان خواهان است و ديده از آن كامياب نخواهد بود، و تهديد بر خلاف آن.

سپس مخلوق را در اين جهان، منزل داد و پاره‌اى از لذّات را به آنان بنمود تا بر لذّات پاك آخرت- كه بهشت است- راه يابند، و پاره‌اى از رنج‌ها و گرفتارى‌ها را در اين جهان به ايشان نشان داد تا بدين وسيله، بر دردها و ناراحتى‌ها و گرفتارى‌هاى آن جهان- كه عبارت از دوزخ است- پى برند و از اين عذاب موقّت، بر آن عذاب ابدى استدلال كنند، و از اين روست كه لذّات اين جهان، هميشه با سختى و رنج، همراه است و خوشى و سرورش با اندوه و غم، هم‌عنان.

سه. آسانى شريعت‌

در متون دينى، از دين به عنوان شريعتى «آسان و راحت» ياد شده است. در برخى متون دينى، مبناى سختگيرى، مورد نفى قرار گرفته است. شايد برخى تصوّر كنند كه تكاليف دينى، چيزى جز سختگيرى‌هاى بى‌دليل نيست. اين تصوّر نيز موجب بى‌رغبتى به شريعت مى‌گردد. در حالى كه چنين تصوّرى نادرست است. از اين رو، بخشى از متون دينى، به معرّفى ويژگى‌هاى دين پرداخته‌اند. اين حقيقت، گاه با تعبير «سمحة»[٤٣٨] آمده است. خدا، آسانى را براى مردم مى‌پسندد و دشوارى و سختى را برايشان ناخوش مى‌دارد.[٤٣٩] لذا پيامبر خدا (ص) از دين خدا به عنوان آيينى راحت و آسان ياد مى‌كند[٤٤٠] و اعلام مى‌دارد كه من به شريعتى راحت مبعوث شده‌ام.[٤٤١]

اين، نماى كلّى دين است. در برخى متون دينى، مبناى سختگيرى، مورد نفى قرار گرفته است. خداوند متعال به صراحت در قرآن كريم مى‌فرمايد:

[٤٣٨]. ر. ك: دانش‌نامه قرآن و حديث، ج ٧، ص ١٧٠.( خصائص امّة محمّد التشريعية) و ميزان الحكمة، ج ٤، ص ١٩١( يسار الدين).

[٤٣٩]. إنّ الله تعالى رضى لهذه الامّة اليسر وكره لها العسر( الجامع الصغير، ج ١، ص ٢٦٧، ح ١٧٤٢).

[٤٤٠]. إنّ دين الله الحنيفية السمحة( دستور معالم الحكم، ج ٢، ص ١٠٤، ح ٦٣١). إنّ الدين يسر( همان جا).

[٤٤١]. بعثت بالحنيفية السمحة( عوالى اللآلى، ص ٣٨١، ح ٣؛ الطبقات الكبرى، ج ١، ص ١٩٢).