الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ١٠٢ - دو آميختگى رنج و شادى

به همين جهت است كه در فرهنگ اسلامى، زندگى دنيا، مزرعه آخرت دانسته شده است.[٣٩٩] هر كس خوبى بكارد، شادمانى مى‌درود و هر كس بدى بكارد، پشيمانى و بدبختى درو مى‌كند.[٤٠٠] دنيا، تجارت‌خانه‌اى است كه سود يا زيان آن، در آخرت معلوم مى‌شود. پس سعادتمند، كسى است كه كالاى او در دنيا، كارهاى نيك باشد و كسى كه دنيا را به چشم دنيا ببيند و به آن در همان حدّ خويش ارزش نهد.[٤٠١]

اين، نشان مى‌دهد كه هر چند ممكن است دنيا همراه با مشكلات و سختى‌ها باشد، امّا فرصت بزرگ و استثنايى‌اى است كه توجّه به آن، رنج و زحمت آن را تحت تأثير خود قرار مى‌دهد و توجيه‌پذير مى‌سازد.

دو. آميختگى رنج و شادى‌

از ويژگى‌هاى دنيا، آميختگى نعمت و نقمت، و رنج و شادى است. برخى فقط دنيا را خانه سرمستى و سرخوشى مى‌خواهند، در حالى كه وضع دنيا اين گونه نيست. امام على (ع) در سفارش به فرزندش امام حسن (ع) بر اين نكته تأكيد مى‌كند و مى‌فرمايد:

اعلم ... أنَّ الدُّنيا لَم تَكن لِتَستَقِرَّ إلّا عَلى ما جَعَلَهَا اللهُ عَلَيهِ مِنَ النَّعماءِ وَالابتِلاءِ وَالجَزاءِ فِى المَعادِ، أو ما شاءَ مِمّا لاتَعلَمُ.[٤٠٢]

بدان ... به درستى كه دنيا، جز بر آن روال كه خداوند قرارش داده است، بر برخوردارى و گرفتارى (آزمايش) و سزادهى در معاد، و يا آنچه كه او خواسته است و تو نمى‌دانى، قرار نمى‌گيرد.

به همين جهت، در روايات اسلامى، از دنيا به عنوان «سراى محنت»،[٤٠٣] «سراى مصيبت»[٤٠٤] و

[٣٩٩]. پيامبر خدا( ص): الدُّنيا مَزرَعَة الآخِرَة( تنبيه الخواطر، ج ١، ص ١٨٣؛ عوالى اللآلى، ج ١، ص ٢٦٧، ح ٦٦؛ إحياء علوم الدين، ج ٤، ص ٣١).

[٤٠٠]. پيامبر خدا( ص)- در سفارشش به ابوذر-: يا أبا ذَر، إنَّكم فى مَمَرِّ اللَّيلِ وَالنَّهارِ، فى آجالٍ مَنقوصَة، وأعمالٍ مَحفوظَة، وَالمَوتُ يأتى بَغتَة، فَمَن يزرَع خَيرا يوشِك أن يحصُدَ رَغبَة، ومَن يزرَع شَرّا يوشِك أن يحصُدَ نَدامَة، ولِكلِّ زارِعٍ ما زَرَعَ( الأمالى، طوسى، ص ٥٢٧، ح ١١٦٢؛ مكارم الأخلاق، ج ٢، ص ٣٦٥، ح ٢٦٦١؛ تنبيه الخواطر، ج ٢، ص ٥٣؛ أعلام الدين، ص ١٩٠؛ بحار الأنوار، ج ٧١، ص ١٧٦، ح ١٥). نيز، ر. ك: الكافى، ج ٢، ص ٤٥٨، ح ١٩؛ تحف العقول، ص ٤٨٩؛ بحار الأنوار، ج ٧٨، ص ٣٧٣، ح ١٩؛ تحف العقول، ص ٥١٠.

[٤٠١]. امام على( ع)- در نامه‌اش به معاويه-: إنَّ الدُّنيا دارُ تِجارَة، ورِبحُها أو خُسرُها الآخِرَة، فَالسَّعيدُ مَن كانَت بِضاعَتُهُ فيهَا الأَعمالَ الصّالِحَة، ومَن رَأَى الدُّنيا بِعَينِها وقَدَّرَها بِقَدَرِها( شرح نهج البلاغة، ابن أبى الحديد، ج ١٦، ص ١٣٣؛ بحار الأنوار، ج ٣٣، ص ٨٥، ح ٤٠٠).

[٤٠٢]. نهج البلاغة، نامه ٣١؛ تحف العقول، ص ٧٢؛ بحار الأنوار، ج ٧٧، ص ٢٢٠، ح ٢.

[٤٠٣]. ر. ك: دنيا و آخرت از نگاه قرآن و حديث، ص ٢٩( دار محنة).

[٤٠٤]. ر. ك: همان، ص ٣٠( دار مصيبة).