اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٥٤٠ - تنبيه چهارم و پنجم مغايرت و اتحاد بين مبدأ و ذات

قضيّه حمليه مطرح نباشد. امّا اگر گفتيم: «زيدٌ زيدٌ» در مقام اخبار است، ديگر از جهت صحت حمل، فرقى ميان «زيدٌ زيدٌ» و «الإنسان إنسان» وجود نخواهد داشت. هرچند در مورد «الإنسان إنسان» نوعى تغاير لفظى درست كنيد ولى از نظر نفس قضيّه حمليه، فرقى ميان اين دو نيست. اگر «حمل شى‌ء بر نفس خودش» صحيح است، در هر دو وجود دارد. چگونه مى‌شود شما «حمل الشّي‌ء على نفسه» را در مورد «الإنسان إنسان» بپذيريد ولى در مورد «زيدٌ زيدٌ» نپذيريد؟ بنابراين قضيّه «زيدٌ زيدٌ» با وجود اين كه قضيّه حمليه است ولى هيچ نوع مغايرتى در آن وجود ندارد. نه در قضيّه لفظيه و نه در قضيّه معقوله. در واقعيت آن‌هم كه اصلًا نبايد مغايرتى تحقّق داشته باشد. نتيجه بحث در مورد ملاك حمل در قضاياى حمليه‌ از آنچه گفته شد معلوم گرديد كه در قضاياى حمليه چيزى به غير از اتّحاد و هوهويت لازم نداريم. نه اعتبار تغاير، آن‌گونه كه مشهور مى‌گويند و نه تغاير لفظى يا معقولى، آن‌گونه كه از كلام امام خمينى رحمه الله استفاده مى‌شد. مگر اين كه كسى «حمل الشي‌ء على نفسه» را انكار كند، درحالى‌كه امام خمينى رحمه الله آن را انكار نكرد. ما به وضوح مى‌بينيم كه در قضيّه «زيدٌ زيدٌ» هيچ‌گونه مغايرتى وجود ندارد به‌همين‌جهت امام خمينى رحمه الله صحت آن را انكار كرد.

تنبيه چهارم و پنجم: مغايرت و اتحاد بين مبدأ و ذات‌

تنبيه چهارم و پنجم مرحوم آخوند تقريباً در ارتباط با يك مطلب است، لذا در كلام حضرت امام خمينى رحمه الله نيز به عنوان يك بحث مطرح شده است ولى اين بحث‌