اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٥٧ - ١- نظريه مرحوم آخوند

مقدّمه پنجم لزوم و عدم لزوم تصوير جامع‌

اين بحث، هم جنبه مقدميّت دارد و هم راهى است براى اينكه در مسئله (صحيح و اعم) يكى از دو قول را اختيار كنيم. مرحوم آخوند مى‌فرمايد: «لا بدّ على كلا القولين من تصوير جامع في البين ...» يعنى خواه كسى صحيحى باشد و خواه اعمى، بايد يك معناى كلّى و يك قدر جامعى را در اينجا تصوير كند. ولى اگر صحيحى باشد بايد قدر جامع بين افراد صحيحه را درنظر بگيرد و اگر اعمى باشد بايد قدر جامع بين افراد صحيح و فاسد را- كه يك معناى وسيع‌ترى است- درنظر بگيرد. [١] در مقابل مرحوم آخوند، مرحوم نائينى فرموده است. ما اين لابدّيّت را قبول نداريم و مسأله تصوير جامع، هيچ ضرورتى ندارد نه بنا بر قول صحيحى و نه بنا بر قول اعمّى. [٢] بنابراين،

در رابطه با تصوير جامع، دو نظريه وجود دارد

كه بايد هر دو را بررسى كنيم:

١- نظريه مرحوم آخوند

مرحوم آخوند معتقد است: تصوير قدر جامع، لازم است. ايشان در اينجا به دليل اين مطلب اشاره نكرده بلكه در مقدّمه آينده، دليل را ذكر كرده است و حق اين بود كه آن مقدّمه را قبل از اين ذكر كند. ولى ما در اينجا بيان ايشان را با اضافاتى تقريب مى‌كنيم و مى‌گوييم:

[١]- كفاية الاصول، ج ١، ص ٣٦

[٢]- أجود التقريرات، ج ١، ص ٣٦