اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٦ - تصوير محل نزاع با توجه به مقدمه سوّم

مى‌شود ولى تفاوت اين دو در اين است كه ماهيت رجل، يك ماهيت تكوينى است.

رجل، يك واقعيت است و ماهيت آن مربوط به يك واقعيت و امر تكوينى است ولى ماهيت صلاة و صوم و ... ماهيت اعتبارى است و همان‌طور كه در بحث گذشته اشاره كرديم، تعدادى از مقولات مختلف را جمع كرده‌اند و با يك ديد وحدتى آنها را ملاحظه كرده و اسمش را صلاة گذاشته‌اند. ولى اين تفاوت در ماهيت، نمى‌تواند لطمه‌اى به حيثيت تشبيه وارد كند زيرا تشبيه، فقط در جهت عموميت بود يعنى همان‌طور كه رجل، داراى وضع عام و موضوع له عام بود، صلاة نيز داراى وضع عام و موضوع له عام است يا از سنخ وضع عام و موضوع له عام است- بنابراين كه حقيقت شرعيه را قبول نداشته باشيم-.

تصوير محل نزاع با توجه به مقدمه سوّم‌

محل نزاع در اين بود كه آيا الفاظ عبادات، براى خصوص صحيح وضع شده‌اند يا براى اعم از صحيح و فاسد؟ ما نمى‌خواهيم ببينيم حق با كدام‌يك از اين دو قول است بلكه مى‌خواهيم ببينيم محلّ نزاع را چگونه مى‌توان تصوير كرد؟ مى‌گوييم: اگر كسى قائل شد كه الفاظ عبادات، براى معانى صحيح وضع شده‌اند، قبل از بحث در مقام اثبات، بايد ببينيم وضع براى صحيح به چه صورتى است؟ براى سهولت بحث و اينكه مجبور نشويم تمام اقوال در مورد حقيقت شرعيه را تكرار كنيم، بحث را بر محور ثبوت حقيقت شرعيه مطرح مى‌كنيم: فرض مى‌كنيم شارع- با كلمه «وضعتُ» يا با آن كيفيتى كه مرحوم آخوند فرمود كه استعمال، محقِّق وضع باشد- بخواهد لفظ صلاة را- به نحو وضع عام و موضوع له عام- براى ماهيت اعتبارى صحيحه وضع كند، يعنى معنايى كلّى را درنظر بگيرد و لفظ صلاة را براى آن معناى كلّى وضع كند، در اينجا سؤال مى‌شود كه شارع، چه چيزى را درنظر گرفته است؟ اگر شما- به‌عنوان مثال- بگوييد: يك نماز چهارركعتىِ واجد همه شرايط و