اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٧٥ - منشأ تحقّق اشتراك لفظى

منشأ تحقّق اشتراك لفظى‌

بحث در اين است كه آيا چه چيزى سبب تحقّق اشتراك لفظى گرديده است؟ آيا در الفاظ كمبودى وجود دارد؟ چرا به‌جاى وضع لفظ «عين» براى هفتاد معنا، هفتاد لفظ براى آن هفتاد معنا وضع نكرده‌اند؟ چرا يك لفظ را براى «طهر» و يكى را براى «حيض» وضع نكرده‌اند بلكه لفظ «قرء» را براى آن دو معناى متضاد وضع كرده‌اند كه چه‌بسا موجب اشتباه شود؟ در آيه شريفه (و المطلقات يتربّصن بأنفسهن ثلاثة قروء) [١] كه قرينه نيست از كجا انسان بفهمد مراد از «قرء» كدام‌يك از آن دو معناست؟ و اگر قرينه اقامه شود- كه نوعاً قرائن لفظيه است- نتيجه اين مى‌شود كه دو لفظ را براى رساندن يك معنا به كار برده‌اند، در اينجا اين سؤال مطرح مى‌شود كه چرا از اوّل نيامدند يك لفظ را براى همين معنا وضع كنند بدون اين كه براى افهام مقصود، نياز به تعدّد لفظ باشد؟ پس با وجود اين كه ضرورتى براى تحقّق اشتراك لفظى نبوده است چه چيزى سبب شده كه اشتراك لفظى تحقّق پيدا كند؟

[١]- البقرة: ٢٢٨