اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤٢٢ - كلام آخوند

صدورى استقبالى وضع كرده‌اند، زيرا ما هر طرف قضيّه را كه ملاحظه مى‌كنيم مى‌بينيم هيچ ترجيحى در كار نيست. نه مى‌توان مانند محقّق نائينى رحمه الله اصالت را با حال دانست و نه مى‌توان مانند امام خمينى رحمه الله اصالت را با استقبال دانست. بلكه به‌نظر مى‌رسد هيچ اصالت و تبعيّتى در كار نيست و ظاهر اين است كه اشتراك، به صورت اشتراك لفظى است و آنچه مرحوم آخوند در ارتباط با اشتراك معنوى مطرح مى‌كرد نيز نمى‌تواند مورد قبول باشد و از راهى كه ايشان ذكر كرد قابل اثبات نمى‌باشد. البته بر اين مطلب، ثمره مهمى مترتب نيست.

مقدّمه پنجم: اختلاف مبادى مشتقات‌

[كلام آخوند]

يكى از مقدّماتى كه‌ مرحوم آخوند مطرح كرده اين است كه مى‌فرمايد: نزاع ما در باب مشتق، در ارتباط با هيئت مشتق است و اختلافى كه بين مواد و مبادى مطرح است، ربطى به بحث ما ندارد. اختلاف مبادى مشتقات: بعضى از مبادى داراى عنوان‌ «فعليّت» مى‌باشند، مثل عنوان‌ ضَرْب‌، قيام‌، قعود و ... كه به معناى فعليّت ضرب و فعليّت قيام و ... است. بعضى از مبادى داراى عنوان‌ «قوّه و استعداد» مى‌باشند، مثل عنوان‌ كاتب‌، كه مقصود از آن كاتب بالقوّه است، يعنى كسى كه استعداد كتابت در او وجود دارد. عنوان‌ مثمر در شجره مثمره نيز به معناى اين است كه استعداد ميوه دادن در آن وجود دارد. بعضى از مبادى داراى عنوان‌ «ملكه» مى‌باشند، مثل‌ مجتهد كه به كسى گفته مى‌شود كه داراى ملكه اجتهاد باشد و قدرت استنباط داشته باشد، اگرچه اين اجتهاد به مرحله فعليّت نرسد، يعنى در خارج هيچ‌گونه استنباطى از او تحقّق پيدا نكند. بعضى از مبادى داراى عنوان‌ «حرفه» مى‌باشند، مثل‌ تاجر كه به كسى گفته‌