اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٩٥ - دليل پنجم اعمّى (مسأله نذر ترك صلاة در حمّام)

دليل پنجم اعمّى (مسأله نذر ترك صلاة در حمّام)

اعمّى‌ها مى‌گويند: بعضى از انواع عبادات، به عنوان عبادات مكروه شناخته شده‌اند كه يكى از مصاديق آنها صلاة در حمّام است. البته كراهت در اينجا به‌معناى «كراهت معمولى» نيست بلكه به معناى «كمتر بودن ثواب» و «پائين‌تر بودن رتبه آن» از نماز در مسجد و نماز در خانه است. مسئله اين است كه اگر كسى- به‌لحاظ اين كه نماز در حمّام مكروه است- نذر كند كه در حمام نماز نخواند. مثلًا ملاحظه كرد كه اگر نذر نكند ممكن است در حمّام نماز بخواند و گرفتار كراهت به‌معناى «كمتر شدن ثواب» بشود، لذا نذر كرد كه در حمام، نماز نخواند. اوّلًا: آيا اين نذر صحيح و منعقد است؟ ظاهراً فقهاء قائلند كه اين نذر صحيح است. البته معناى صحتش اين است كه رجحانى كه در متعلّق امر ملاحظه شده، در مقابل ترك نيست؛ بلكه رجحانْ به اضافه به شى‌ء ديگر هم كفايت مى‌كند. به عبارت روشن‌تر: «صلاة در حمام» را اگر با «عدم الصلاة» مقايسه كنيم، «صلاة در حمام»، مرجوحيتى در مقابل ترك ندارد. در اين مورد اگر كسى بخواهد نذر كند، نذرش باطل است. ولى اگر «صلاة در حمام» را با «صلاة در خانه و مسجد» مقايسه مى‌كنيم، اينجا نذر صحيح است يعنى انسان مى‌تواند بگويد: «للَّه عليّ أن لا اصلّي في الحمام بل اصلّي في الدار أو في المسجد». در اينجا «صلاة در حمام»، عدمش رجحان دارد، زيرا «عدم صلاة در حمام» به معناى «صلاة در دار» و «صلاة در مسجد» است و «صلاة در دار» و «صلاة در مسجد» نسبت به «صلاة در حمام» رجحان دارد. لذا فقهاء قائلند: انسان مى‌تواند نذر كند كه در حمام نماز نخواند.