اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٢٧ - اشكالات بر ثمره دوّم

روايات را ديده‌ايد و حتى در يك مورد آن به لفظ مطلقى كه شرايط تمسك به اطلاق در آن باشد برخورد نكرده‌ايد؟ اين ادعاى بزرگى است. شايد از يك نفر به صورت عادى محال باشد كه بتواند يك چنين بررسى كاملى را انجام دهد و شايد اگرچند نفر هم جمع شوند نتوانند يك چنين تتبع كاملى در ارتباط با روايات داشته باشند. ثالثاً: ما كه در مقابل شما ادعائى نداريم ولى همين قرآن را ملاحظه مى‌كنيم. شما مى‌گوييد: «در (أقيموا الصلاة) اطلاق وجود ندارد»، مى‌گوييم: قبول داريم ولى در آيه وضو چرا اطلاق وجود نداشته باشد؟ آيه وضو مى‌فرمايد: (يا ايّها الّذين آمنوا إذا قُمْتُمْ إلى الصلاة فاغسلوا وجوهكم و أيديكم إلى المرافق و امسحوا برءوسكم و أرجلكم إلى الكعبين) [١]، اين وضو كه عبارت از غَسْلَتان و مَسْحَتان است و آيه آن را بيان مى‌كند حال اگر ما در (فاغسلوا وجوهَكم) شك كرديم كه آيا غسل الوجه بايد از بالا به پايين باشد يا از پايين به بالا؟ اگر از روايات قطع نظر كنيم، چرا نتوانيم به اطلاق ( «فاغسلوا وجوهكم) تمسك كنيم؟ مى‌گوييم: (فاغسلوا وجوهَكم) مثل اين است كه شما به فرزند خود مى‌گوييد: برو لب حوض و صورتت را بشوى. او به هر طريقى دلش خواست صورتش را مى‌شويد، از بالا به پايين يا از پايين به بالا يا از وسط. اطلاق آيه نيز به‌همين‌صورت است. هرچه دليل مقيِّد داشته باشيم اخذ مى‌كنيم ولى اگر دليل مقيِّد نداشته باشيم چه اشكالى دارد كه اين اطلاق را مورد تمسك قرار دهيم؟

اتفاقاً در مباحث وضو در بسيارى از موارد از آيه وضو به عنوان دليل استفاده مى‌شود.

آيا وضو از الفاظ عبادات نيست؟ آيا در قرآن نيست؟ آيا تمسك به اطلاق در آن جايز نيست؟ همچنين در آيه تيمم كه مى‌فرمايد: (فتيمّموا صعيداً طيّباً) [٢] و بعد هم تيمم را معنا مى‌كند و مى‌فرمايد: (فامسحوا بوجوهكم و أيديكم منه) [٣] ماهيت تيمم مسح‌

[١]- المائدة: ٦

[٢]- المائدة: ٦

[٣]- همان.