آئين كيفرى اسلام - ترابى شهرضايى، اكبر - الصفحة ٤٤٧

أصالة العموم و أصالة الإطلاق تعارضى باقى نمى‌ماند كه موضوع ترجيح به شهرت باشد.

نتيجه: مرتدّ فطرى پس از آن كه توبه كرد، پاك مى‌شود؛ بنابراين، عباداتش صحيح خواهد بود، با زن مسلمان مى‌تواند ازدواج كند، ازدواج با زوجه‌ى سابقش پس از گذشتن ايّام عدّه‌ى وفات- از باب قدر متيقّن و إلّابرخى از فقها گفته‌اند: بعد از توبه- با عقد جديد اشكالى ندارد؛ اگر پدر يا مادرش مُرد، از آنان ارث مى‌برد؛ و اگر كسب و تجارت و معامله‌اى كرد، مالك مى‌شود.

تحقيقى در مفاد روايات‌

استتابه‌اى كه در روايات استعمال شده، در درجه‌ى اوّل مربوط به قتل است و با مقدارى توسعه، شامل جدايى و اعتداد زوجه و تقسيم اموال نيز مى‌شود؛ يعنى با توبه، حدّش ساقط نمى‌شود، بينونت از بين نمى‌رود، و اموالى كه تقسيم شده به ملكش برنمى‌گردد. در نوع روايات، عبارت «لا يستتاب» استعمال شده است؛ امّا در يك روايت «لا توبة له» دارد؛ و آن روايت اين است:

محمّد بن يعقوب، عن عليّ بن إبراهيم، عن أبيه، وعن عدّة من أصحابنا، عن سهل بن زياد جميعاً، عن ابن محبوب، عن العلاء بن رزين، عن محمّد بن مسلم، قال: سألت أبا جعفر عليه السلام عن المرتدّ، فقال: من رغب عن الإسلام وكفر بما انزل على محمّد صلى الله عليه و آله بعد إسلامه فلا توبة له وقد وجب قتله وبانت منه امرأته ويقسّم ما ترك على ولده. [١]

سند روايت: اين روايت دو سند دارد: يكى از آن‌ها: «محمّد بن يعقوب، عن عليّ بن ابراهيم، عن أبيه، عن الحسن بن محبوب، عن العلاء بن رزين، عن محمّد بن مسلم» است كه سندى صحيح است؛ امّا سند ديگر مشتمل بر سهل بن زياد است كه هرچند درباره‌اش گفته‌اند: «الأمر في سهل سهل»، ليكن خالى از مناقشه نيست.

فقه الحديث: محمّد بن مسلم از امام باقر عليه السلام از حكم مرتدّ پرسيد- (سؤال مطلق است، شامل مرتدّ ملّى و فطرى مى‌شود، ليكن جواب امام عليه السلام در خصوص مرتدّ فطرى است و

[١]. وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ٥٤٤، باب ١ از ابواب حدّ مرتد، ح ٢.