آئين كيفرى اسلام - ترابى شهرضايى، اكبر - الصفحة ٣٢٨ - تعميم محاربه به دريا و خشكى، شهر و بيابان، شب و روز

كه به قصد توليد فساد باشد، محارب است.

امام راحل در پايان اين مسأله مى‌فرمايند: آيا همراه با قصد اخافه‌ى فرد، در بين مردم نيز بايد ترسى پيدا شود تا عنوان محارب صدق كند؟، لذا اگر فرد ضعيفى به قصد ترساندن مردم شمشير كشيد ولى هيچ كس خوف و وحشت نكرد آن را به شوخى و مزاح گرفتند، محارب نيست و حدّ آن را نيز ندارد.

ظاهر مطلب اين است كه بايد از ترساندنش، ترس نيز حاصل شود؛ وگرنه بر او صادق نيست.

تأثير اخافه در خوف و ترسيدن مردم تا چه مقدار لازم است؟ آيا بايد تمام مردم بازار يا محلّه بترسند يا يك نفر، دو نفر كه ترس بردارند، كافى است؟ يا اگر مردان نترسيدند امّا زنان به علّت ضعفى كه در وجودشان هست تحت‌تأثير واقع شدند، باز عنوان محارب صادق است؟

ظاهر اين است كه اخافه‌ى همه‌ى مردم لازم نيست؛ بلكه اگر شرايط ديگر را دارا باشد و به قصد اخافه و ايجاد رعب اسلحه كشيد و يك يا چند نفر ترسيدند، محارب صادق است و بايد حدّ اجرا گردد.

تعميم محاربه به دريا و خشكى، شهر و بيابان، شب و روز

در شأن نزول آيه‌اى كه در حدّ محارب نازل شده، بين مفسّران اختلاف است؛ گروهى از آنان معتقدند آيه مربوط به قطّاع‌الطريق است، يعنى كسانى كه در جادّه‌ها راه مسافران را گرفته و با سلاح آنان را تهديد و تمام يا مقدارى از اموالشان را مى‌گيرند. [١] برخى از فقها نيز خيال كرده‌اند آيه، اختصاص به همين مورد دارد؛ لذا اگر چنين اخافه‌اى در شهر رخ داد، عنوان قطّاع‌الطريق و محارب صادق نيست؛ پس، حدّ محارب نيز جارى نمى‌گردد.

در نقد اين گروه مى‌گوييم:

اوّلًا: بر فرض اين كه آيه مربوطه به قطاع‌الطريق باشد، شأن نزول سبب اختصاص‌

[١]. مجمع البيان، ج ٣، ص ٣١٢؛ الكشاف، ج ١، ص ٦٢٨؛ تفسير القمى، ج ١، ص ١٦٧؛ المنتخب من تفسير القرآن، ج ١، ص ٢٢٣.