تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٤٢ - شرح آيات

است، و اين وقايت جز از طريق شناختن راه و استقامت ورزيدن بر آن فراهم نمى‌شود، كه آدمى را دور از موجهاى فتنه‌ها و فشارهاى هواى نفس و تندبادهاى شهوتها نگاه مى‌دارد، و به همين جهت است كه تقوا بالاترين درجه از درجات ايمان است، به همان گونه كه درجه ايمان برتر از درجه اسلام است؛ و امام رضا عليه السلام گفته است: «ايمان يك درجه بالاتر از اسلام است، و تقوا يك درجه بالاتر از ايمان، و يقين يك درجه برتر از تقوا، و هيچ چيز نيست كه كمتر از يقين در ميان مردم تقسيم شده باشد». [١٠٩] اسلام شالوده‌هاى جامعه برتر را تقوا قرار داده است، چه بدون آن عصبيتهاى جاهلى اجتماع بشرى را متلاشى مى‌سازد، و از تكامل آن جلوگيرى مى‌كند، بلكه در بيشتر اوقات به مقابله با آن مى‌پردازد و در راه ويرانى پيش مى‌رود.

خداوند متعال گفته است إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجاهِلِيَّةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلى‌ رَسُولِهِ وَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَ أَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوى‌ وَ كانُوا أَحَقَّ بِها وَ أَهْلَها وَ كانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيماً و در آن هنگام كه كافران در دلهاى خود رشك و غيرت و حميت جاهليت نهادند، خداوند آرامش و اطمينان خود را بر فرستاده‌اش و بر مؤمنان نازل كرد و آنان را ملتزم به كلمه تقوا قرار داد كه شايسته‌تر به آن و اهل آن بودند و خدا همه چيز را مى‌دانست». [١١٠] كلمه تقوا رنگ و رمز جامعه ايمانى و محور آن است، و ستون به هم پيوستگى و منبع قوّت و نيرومندى آن، در صورتى كه تعصبهاى جاهليت رنگ و شعار ديگر جوامع غير ايمانى است ... و در آن هنگام كه اسلام به مبارزه با اين تعصبها پرداخت، توانست مجتمع جاهلى پراكنده شده را در بوته توحيد بگذارد، و از آن حضارت و تمدنى پديد آورد كه در تاريخ همانندى ندارد.