تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٤١ - شرح آيات

صورت يك امت و ملت قرار مى‌داد، ولى براى آن چنين كرد كه در آنچه به شما داده است در معرض آزمايشتان قرار دهد، پس به كارهاى نيك بپردازيد كه بازگشت همه شما به سوى خدا است و شما را درباره آنچه با يكديگر اختلاف داشتيد آگاه خواهد كرد». [١٠٧] از لحن گفتار در اين آيه چنان مى‌فهميم كه: رقابت كردن در عمل صالح و به مسابقه پرداختن در خيرات هدف اختلاف ملتها است، و اين كه هر يك از آنها داراى راه و روش مخصوصى در اين عمل است، و بلكه اين اختلاف و تنوع، در صورتى كه به منظور رقابت در سازندگى و تعارف و تعاون بوده باشد، مطلوب است، و به همان گونه كه وجود اختلاف در ميان مردم يك جامعه هدفى جز شتاب بخشيدن به خيرات نيست، أَ هُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّكَ نَحْنُ قَسَمْنا بَيْنَهُمْ مَعِيشَتَهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ رَفَعْنا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ لِيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً سُخْرِيًّا وَ رَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ‌ آيا رحمت پروردگار تو را آنان تقسيم مى‌كنند؟ ما روزى ايشان را ميانشان تقسيم كرديم در زندگى اين دنيا، و درجه بعضى را بر بعضى ديگر بالاتر قرار داديم تا بعضى از آنان بعضى ديگر را به كار گيرند، و رحمت پروردگار تو از آنچه جمع مى‌كنند بهتر است». [١٠٨] اگر هدف از اين تنوّع شتاب بخشيدن به خيرات است، پس گراميترين آفريدگان در نزد خدا آن كسانند كه در آن بر ديگران پيشى گيرند، و به همين سبب هر كس كه به راه راست نزديكتر و در پرداختن به صالحات پيش افتاده‌تر باشد، بزرگوارتر خواهد بود، چه همين است كه به هدف تحقق مى‌بخشد نه چيزى جز آن، و كلمه تقوا به همين اشاره مى‌كند .../ ٤٣٨ مگر تقوا معرفت خدا و علم به شريعت او و تلاش براى اجرا كردن آن نيست؟

اصل كلمه تقوا از وقاية يعنى از اسباب هلاك خود را دور نگاه داشتن‌