تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣١٥ - شرح آيات

همچون خود او رهايى مى‌بخشد، اما با جزاى خدا نمى‌تواند چنين كند، بدان سبب كه هيچ چيز از او پوشيده نيست و هيچ كس نمى‌تواند مانع اجراى اراده او شود.

قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ لَكُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً إِنْ أَرادَ بِكُمْ ضَرًّا أَوْ أَرادَ بِكُمْ نَفْعاً بَلْ كانَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً بگو: پس اگر خدا اراده آن كند كه زيانى يا نفعى به شما برسد، چه كس مى‌تواند براى شما كارى انجام دهد، و خدا از آنچه مى‌كنيد آگاه است.

بدين گونه خدا به رسولش فرمان داد كه منافقان را رسوا سازد و واقعيت آنان را آشكار كند.

[١٢] بَلْ ظَنَنْتُمْ أَنْ لَنْ يَنْقَلِبَ الرَّسُولُ وَ الْمُؤْمِنُونَ إِلى‌ أَهْلِيهِمْ أَبَداً گويا چنان پنداشتيد كه رسول و مؤمنان هرگز به نزد كسانشان باز نخواهند گشت! منبع گمانها و تصورهايى كه در ايشان برانگيخته شد، و در طرز تفكرشان انعكاس پيدا كرد، علم حاصل از ارزشيابى حوادث نبوده، بلكه منبع آن ترس و بيم بود كه به صورت فرهنگى منفى تمركز يافته بر عذر آوردن و بهانه جويى كردن آشكار مى‌شد.

وَ زُيِّنَ ذلِكَ فِي قُلُوبِكُمْ‌ و اين امر در دلهاى شما آراسته شد.

چه كس باز نشستگى و تخلّف را براى ايشان تزيين كرد و آراست؟ ابليس و سپاهيان وى از كسانى كه در آنان اين فرهنگ تجسّم پيدا كرده است.

وَ ظَنَنْتُمْ ظَنَّ السَّوْءِ و گمان كرديد گمان بدى را.

و شايد معنى آن باشد كه همين حالت منفى است كه در طرز تفكر تأثير مى‌كند و صاحب خود را به طرف انديشه‌هاى بد و شوم منحرف مى‌سازد.

وَ كُنْتُمْ قَوْماً بُوراً و گروهى در معرض تباهى و هلاك قرار گرفته بوديد.

بدين گونه آن زيانكاران دركات سقوط را يكى پس از ديگرى پيمودند و شيطان،/ ٣١٦ نخست اعمال پيشين ايشان را در نظرشان آراست تا آنها را اعمالى نيك تصور