تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٣٤ - شرح آيات

آتشين قرار دارد، و در هر شاخه هفتاد هزار ميوه آتشين، و هر ميوه، از زشتى و گندناكى، همچو يك سر شيطان است، و چسبيده به تخته سنگ ليز شده و فرو رفته در زمينى است كه همچون آيينه‌اى است.

شاخه‌هاى اين درخت از آتش مشروب مى‌شوند و ميوه‌ها و شاخه‌هاى آن از آتش است؛ پس به او مى‌گويند: اى بد بخت و شقى بالا بيا، پس هر چه بالا مى‌رود ليز مى‌خورد و فرو مى‌افتد، و پس از هر افتادن بار ديگر رو به بالا مى‌رود، و بدين گونه هفتاد هزار سال در عذاب به سر مى‌برد، و چون ميوه‌اى از آن را بخورد، آن را تلختر از صبر مى‌يابد، و گندناكتر از مردار و سخت‌تر از آهن، و چون به شكمش در آيد در آنجا همچون آب جوشان به جوشش در مى‌آيد، پس به ياد چيزهايى مى‌افتند كه در دنيا از طعامهاى پاكيزه مى‌خوردند». [٢٢] آيا اين سرنوشت بد را بر عاقبت پرهيزگاران ترجيح مى‌دهيم؟ و بدين گونه قرآن اندازه تفاوت ميان مؤمن و كافر را بيان مى‌كند تا ما به ظاهر امر نگاه نكنيم و چنان گمان بريم كه آن و اين با يكديگر برابرند، يا حالت ايمان و حالت كفر را برابر با يكديگر بشماريم، و با اهمال و غفلت خويش به سوى كفر كشيده شويم، و پناه بر خدا از پايان كار كافران.

/ ٢٣٩ [١٦] و قلبهاى احاطه شده با هوا و هوسى نمى‌تواند بصيرتهاى قرآن را بفهمد، ولى آن كس كه از پرده‌هاى شهوات خود را نگاه دارد، انوار هدايت را دريافت خواهد كرد. مگر خدا نگفته است إِنَّما تُنْذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَ خَشِيَ الرَّحْمنَ بِالْغَيْبِ‌ تو كسى را مى‌توانى بيم دهى كه از ذكر (قرآن) پيروى كند و از خداى مهربان در نهان بترسد».

اين اصل و مبدأ است، و بر ما است كه براى گشودن معماهاى زندگى هميشه به اصول و مبادى باز گرديم. پس اگر در جستجوى بهشتى، نخست روش انديشيدن خويش را در جانت اصلاح كن، و از هواى نفس پيروى مكن و به حق‌