تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٧٦ - شرح آيات

بدى كه به ما شنواندى، و چه بس مجالس بدى كه ما را در آنها حاضر ساختى، و ما امروز در نزد پروردگارت گواهى مى‌دهيم»، [١٣] دوم: و ممكن است مقصود از آن دو نفس فرمان دهنده به بدى (أمارة)، و نفس ملامت كننده بر بدى (لوّامة) باشد.

و شايد وسوسه نفس.

و امام صادق (عليه السلام) گفت: «هيچ قلبى نيست مگر آن كه دو گوش دارد، بر يكى از آنها فرشته‌اى راهنما است، و بر ديگرى شيطان فتنه انگيز، اين يكى فرمانش مى‌دهد، و آن يكى نهيش مى‌كند، شيطان او را به ارتكاب گناهان فرمان مى‌دهد، و فرشته او را از آنها باز مى‌دارد، و اين همان گفته خداى عزّ و جلّ است كه گفت عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ* ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ، [١٤] و گفت (ع): «هيچ قلبى نيست مگر آن كه دو گوش در ميان آن بوده باشد: يكى گوشى كه وسواس خنّاس (شيطان) در آن مى‌دمد، و ديگرى گوشى كه فرشته در آن مى‌دمد، پس خدا مؤمن را به وسيله فرشته تأييد مى‌كند و گفته خدا:/ ٤٧٢ وَ أَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ‌، [١٥] اشاره به همين مطلب است».

امير المؤمنين (ع) گفت: «خداوند تبارك و تعالى مؤمن را به روحى از خود تأييد مى‌كند كه در هنگام كار نيكو كردن و پرهيزگار بودن وى در نزد او حاضر مى‌شود، و هر وقت كه به ارتكاب گناهى بپردازد و تعدى و تجاوز كند از او پنهان مى‌شود، پس در هنگام احسان وى با او است و از شادى به اهتزاز در مى‌آيد، و در هنگام بدكارى وى در خاك مى‌ماند، پس اى بندگان خدا! با اصلاح كردن نفوس خودتان خواستار نعمتهاى پروردگار خويش شويد، تا بر يقين شما افزوده شود و چيزهاى نفيس و گرانبها بهره شما شود. خدا رحمت كند كسى را كه توجه به خيرى كند و آن را عملى سازد، و توجه به شرى كند و از آن جلوگيرى به عمل آورد،