تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٧٨ - شرح آيات

و عرض كنند ايشان را بر خداوند تو صفها بر كشيده، و گويند ايشان را كه

آمديد به ما چنان كه نخستين بار شما را آفريديم، و چنان مى‌پنداشتيد كه ما براى شما هرگز وعده گاهى قرار نخواهيم داد* و كتاب نهاده شد، پس گناهكاران را مى‌بينى كه از آنچه در آن است بيمناكند و مى‌گويند: واى بر ما! كه اين كتاب از خرد و كلان كارهاى ما هيچ يك را فرو گذار نكرده و همه را بر شمرده است، و هر چه كرده‌اند همه را در برابر خود مى‌يابند، و پروردگارت به هيچ كس ستم نمى‌كند». [١٧] [١٩] آرى، انسان از مرگ مى‌ترسد، و در آن مى‌كوشد كه از مرگ بگريزد، ولى مگر سرنوشت وى به دست خود او است، يا مى‌تواند قضاى خدا را تغيير دهد؟

هرگز. بيهوشى مرگ فرا مى‌رسد و او را از آنچه در پيرامون او است غافل و بيخبر مى‌سازد، به همان گونه كه مستى شراب با نوشنده آن چنين مى‌كند، و در آن روز معلوم خواهد شد كه تلاشهاى وى براى فرار از مرگ همه بيحاصل بوده است.

وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ و بيهوشى مرگ به حق فرا رسيد، و اين است همان چيزى كه از آن مى‌گريختى، [٢٠] و در آن هنگام كه انسان مى‌ميرد، ميان او و جزاى حقيقى وى برزخ فاصله است، پس چون روز قيامت فرا رسد، خداوند متعال به فرشته بزرگى از فرشتگانش، به نام إسرافيل، فرمان مى‌دهد، كه در صور بدمد، و از آن بانگ بزرگ و هراس‌انگيزى بر مى‌آيد كه به سبب آن مردمان از گورها به اذن خداى عزّ و جلّ برمى‌خيزند وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذا هُمْ مِنَ الْأَجْداثِ إِلى‌ رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ‌ و دردمند در صور و ايشان از گورها به سوى خداوند خويش مى‌پويند شتابان»، [١٨] و اين دميدن فرمانى از خداى تعالى براى آغاز كار بزرگترين و هولناكترين محكمه در