تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٦٨ - شرح آيات

به بعث در روز قيامت است.

وَ نَزَّلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً مُبارَكاً و از آسمان آب خجسته‌اى فرو فرستاديم.

كه مشتمل بر نيكى و فضل است، و بركت در لغت به معنى نمود و تكامل است، و به محض آن كه باران فرو مى‌ريزد، خيرات زمين به جوشش و شكافتن و از زمين بيرون آمدن در مى‌آيد، و پس از آن كه سطح زمين به صورت صحراى خشكى در آمده بود، روپوش زيباى سبزى بر آن گسترده مى‌شود.

فَأَنْبَتْنا بِهِ جَنَّاتٍ وَ حَبَّ الْحَصِيدِ پس به سبب آن رويانديم باغها و دانه‌هاى درو كردنى را.

مقصود از جنات درختان بزرگ با دوامى همچون انگور و انار است، در صورتى كه حب الحصيد اشاره به كشته‌هايى از دانه‌ها دارد كه هر سال درو مى‌شود، و سپس آنها را مى‌كارند تا در سال بعد دروشان كنند، همچون گندم و جو و ذرت.

وَ النَّخْلَ باسِقاتٍ‌ و درختان خرماى بلند قامت.

كه تنه‌هاى آنها بسيار از زمين بالا مى‌رود.

لَها طَلْعٌ نَضِيدٌ و شكوفه‌هايى به هم پيوسته دارد.

/ ٤٦٥ از اين دو آيه چنان بر مى‌آيد كه تنها باريدن باران سبب بيرون آمدن باغها و دانه‌ها و نخلستانها از زمين نيست، بلكه بايد عنايت الاهى در اين امر سهيم باشد.

پس اگر زمين كه باران بر آن فرو مى‌ريزد شايستگى كافى نداشته باشد، يا با داشتن شايستگى كسى به كشت در آن نپردازد، آيا ممكن است به باغها و مزرعه‌ها تبديل شود؟ هرگز ... پس به آن نيازمند است كه خدا با رحمت خود آن را بروياند تا بندگانش روزى خويش را از آن به دست آورند، و شايسته براى منزل گزيدن آن باشد تا به آبادانى آن بپردازند.

رِزْقاً لِلْعِبادِ وَ أَحْيَيْنا بِهِ بَلْدَةً مَيْتاً كه روزى بندگان است، و زنده ساختيم به آن شهرى مرده را.»