تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٤٣ - شرح آيات

يكتاپرستى عالم بودن، بنده را بر آن مى‌دارد كه/ ٢٤٦ حقارت خويش را در برابر جبّار آسمانها و زمين احساس كند و به طلب آمرزش از او بپردازد، و از مهر و شفقتى كه نسبت به برادران مؤمن خود دارد، براى آنان نيز به استغفار بپردازد.

فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ‌ پس بدان كه خدايى جز اللَّه وجود ندارد، و از او براى خودت و براى مردان و زنان مؤمن آمرزش خواه.

پروردگار ما از آن نظر مى‌گويد: «فاعلم» كه عقبه و گردنه‌اى كه انسان با آن در راه توحيد رو به رو مى‌شود، جهل و نادانى است، مگر خداى عزّ و جلّ نگفته است‌ وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا و آدمى آن را بر عهده گرفت از آن جهت كه ستمكار و نادان بود». [٢٦] و به همين سبب است كه در قرآن ذكر آن عامل كه سبب منصرف شدن انسان از ايمان و هدايت است، تكرار شده است، قالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ‌ گفت كه: شما گروهى نادانيد»، [٢٧] و قُلْ أَ فَغَيْرَ اللَّهِ تَأْمُرُونِّي أَعْبُدُ أَيُّهَا الْجاهِلُونَ‌ گفت كه آيا به من فرمان مى‌دهيد كه جز خدا را بپرستم اى نادانان؟!»، [٢٨] وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ يَجْهَلُونَ‌ ولى بيشتر ايشان نمى‌دانند»، [٢٩] وَ لكِنِّي أَراكُمْ قَوْماً تَجْهَلُونَ‌ ولى من شما را گروهى مى‌بينم كه نادانيد»، [٣٠] وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِينَ‌ و از نادانان روى گردان و دورى گزين»، [٣١] بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ‌ و نيست جز آن كه شما گروهى نادانيد». [٣٢] هر چه علم و دانش آدمى بيشتر شود، تواضع بيشتر پيدا مى‌كند، بدان سبب كه از مقدار دانش خودش نسبت با نادانسته‌هايش آگاه است، در صورتى كه فزونى‌